Cập nhật điều trị thoái hóa và thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm. BV 103. Học viện Quân Y

(Trích trong cuốn “Thoái hóa khớp, chẩn đoán, điều trị và dự phòng”. Hà Hoàng Kiệm. NXB TT và DL 2019) 

1. Điều trị bằng thuốc (cho cả thoái hóa và thoát vị đĩa đệm)

Cho đến nay, các thuốc chỉ có tác dụng điều trị triệu chứng mà không điều trị được thoái hóa cột sống thắt lưng, không làm phục hồi được các tổn thương thoái hóa. Quá trình thoái hóa cột sống thắt lưng tiến triển ngày càng nặng, do vậy thường phải dùng thuốc lâu dài, cần chú ý đến các tác dụng phụ của thuốc.

– Các thuốc giảm đau: Các thuốc giảm đau dẫn xuất từ salicilat như Methyl salicilat, Natrisalicilat. Các dẫn xuất của pirazolon như Alnagin, Phenylbutazol. Nhóm paracetamol như Acetaminophen, Paracetamol. Các thuốc giảm đau ít gây tác dụng không mong muốn cho thận và dạ dày hơn so với các thuốc chống viêm non steroid.

Có thể dùng đơn độc các thuốc giảm đau hoặc phối hợp với các thuốc kháng viêm non steroid liều thấp. Trong trường hợp có chèn ép rễ hoặc dây thần kinh như trong hội chứng thắt lưng hông, nên phối hợp với các thuốc giảm đau thần kinh (Neurontin, Gabapentin, Pregabalin, viên 300mg). Trong các trường hợp đau mạn tính có thể phối hợp với thuốc chống trầm cảm ba vòng như Amitriptylin (Amitriptylin, Elavil: viên 10 mg, 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg, 150 mg).

– Thuốc chống viêm non steroid. Các thuốc chống viêm non steroid có hai nhóm:

+ Nhóm có tác dụng không chọn lọc: Các dẫn xuất của indol (Indomethacin, Sulindac), các dẫn xuất phenylacetic (Diclofenac, Voltaren, Fentiazac), các dẫn xuất propionic (Ibuprofen, Naproxen), các dẫn xuất oxicam (Pirocicam, Feldene, Tenoxicam, Tilcotil).

+ Nhóm có tác dụng chọn lọc trên COX-2: meloxicam (Mobic), nimexulide, họ coxibs (Ferrocoxib, Celecoxib, Valdecoxib, Etoricoxib).

Các thuốc chống viêm non steroid thường được sử dụng khi có đau thắt lưng cấp, hoặc đau mạn tính nhưng mức độ nặng. Nên sử dụng các thuốc chống viêm non steroid ức chế chọn lọc COX-2 để hạn chế tác dụng không mong muốn. Các thuốc chống viêm non steroid không có tác dụng điều trị thoái hóa mà chỉ có tác dụng điều trị triệu chứng. Cần theo dõi và dự phòng các tác dụng không mong muốn của thuốc. Trong trường hợp đau thắt lưng cấp hoặc hội chứng thắt lưng hông nặng, có thể dùng đường tiêm bắp và thường phối hợp với thuốc giãn cơ trơn ngoại vi như myonal, mydocalm giúp tăng hiệu quả giảm đau.