Xét Nghiệm T3 Toàn Phần

T₃ TOÀN PHẦN

( Triiodethyronine totale sérique [T₃ totale]/ Triiodothyronine, Total [ T₃, Total T₃])

NHẮC LẠI SINH LÝ

     Khi nồng độ hormon giáp trong vòng tuần hoàn giảm xuống hay khi cơ thể phải đương đầu với tình trạng stress thực thể hay tâm thần, vùng dưới đồi bị kích thích để giải phóng ra hormon gây giải phóng hormon kích thích tuyến giáp (TRH). Khi được tiết ra, TRH (thyrotropin – releasing hormone) sẽ kích thích thùy trước tuyến yên sản xuất hormon kích thích tuyến giáp (TSH). Sau đó TSH (Thyroid Stimulating Hormone) kích thích sản xuất và giải phóng tri – iodothyronin (T₃)  và thyroxin (T₄). Hầu hết hormon giáp được sản xuất tại tuyến giáp dưới dạng T₄. Các tế bào của cơ thể chuyển đổi T₄ thành T₃ là một hormon có hoạt tính sinh học mạnh hơn. Nếu nồng độ T₃ và T₄ tự do trong máu tăng lên, tuyến yên sẽ bị kích thích để làm giảm sản xuất TSH thông qua cơ chế điều hòa ngược (-) (negative feedback).

Hình 1. Cơ chế điều hòa kiểm soát các hormon giáp

Iod vô cơ do thức ăn và nước cung cấp được tập trung tích cực vào tuyến giáp và được oxy hóa thành iod hữu cơ nhờ enzym peroxidase cuả tuyến giáp và được gắn kết với tyrosin trong thyroglobulin nằm chất keo của các nang tuyến giáp. Tyrosin gắn Iod ở một (monoiodotyrosin) và hai vị trí (diiodotyrosin) và sau đó ghép đôi để hình thành các hormon co hoạt tính (di – iodotyrosin +  di – iodotyrosin → tetra – iodothyronin [thyroxin hay T₄] ; di – iodotyrosin + monoiodotyrosin → tri – iodothyronin [T₃]. Enzym tiêu protein (pepdidase) chứa trong các tiêu đề (lysosome) giúp T₃ và T₄ từ thyroglobulin (một glycoprotein chứa T₃ và T₄) dẫn tới sự giải phóng T₃ và T₄ tự do. Iodotyrosin (monoiodotyrosin và di – iodotyrosin) cũng được phóng thích từ thyroglobulin, song chỉ có một lượng rất nhỏ đi tới được dòng tuần hoàn. Các indothyronin sau khi được giải phóng từ thyroglobulin sẽ nhanh chóng bị mất iod dưới tác động của deiodinase tiết ra từ các tiểu thể của tế bào nang giáp và iod này được tuyến giáp tái sử dụng để tổng hợp mới hormon giáp.

Hình 2. Sinh tổng hợp các hormon giáp

     Có 2 loại T₃: Phần T₃ tự do hay dạng hoạt tính (chỉ chiếm 0,2% T₃ toàn phần) và phần được gắn với các protein huyết tương. Khoảng 99,7% T₃ được gắn với các protein huyết tương (Vd: thyroxin – binding globulin [TBG]). Các tình trạng làm tăng nồng độ protein huyết tương (TBG) như khi có thai và bị bệnh gan có thể sẽ làm tăng giả nồng độ T₃ toàn phần, nhưng nồng độ T₃ sẽ không bị tác động. Vì vậy, việc định lượng T₃ tự do (FT₃) ngày càng được các thầy thuốc lâm sàng chỉ định thay thế cho XN định lượng T₃ toàn phần.

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

     XN định lượng nồng độ T₃ toàn phần thường được chủ định khi BN có chiệu trứng cường giáp song nồng độ T₄ tự do bình thường hay ở mức ranh giới. XN này giúp cho:

1. Đánh giá chức năng tuyến giáp.
2. Chẩn đoán các trường hợp cường giáp do T_3.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM

XN này được tiến hành trên huyết thanh.

Không nhất thiết cần yêu cầu BN phải nhịn ăn trước khi lấy máu XN.

Nếu có thể được, yêu cầu BN ngừng dùng các thuốc có thể làm thay đổi kết quả XN trước khi lên kết hoạch XN.

GIÁ TRỊ BÌNH THƯỜNG

     0,6 – 1,84 µg/L hay 0,92 – 2,794 nmol/L.

     Giá trị bình thường này có thể thay đổi tùy phòng XN.

TĂNG NỒNG ĐỘ T₃ TOÀN PHẦN TRONG MÁU