Bài giảng lâm sàng thông liên nhĩ

ĐỊNH NGHĨA VÀ ĐẠI CƯƠNG

Thông liên nhĩ (TLN) chiếm khoảng từ 5% đến 10% các trường hợp tim bẩm sinh. Cùng với bệnh van động mạch chủ hai lá van và sa van hai lá, TLN là bệnh tim bẩm sinh còn hay gặp nhất ở người lớn. Bệnh chủ yếu gặp ở nữ giới: tỷ lệ gặp ở nữ so với nam là 2 so với 1.

Đại đa số các bệnh nhân TLN không có triệu chứng cơ năng mà chỉ có các triệu chứng lâm sàng rất kín đáo, do đó thường bị bỏ sót chẩn đoán cho đến tuổi trưởng thành.

Đối với các trường họp TLN không được điều trị triệt để, các bệnh nhân sẽ dần dần có các triệu chứng lâm sàng. Lậu dài các bệnh nhân sẽ biểu hiện các dấu hiệu của sự quá tải buồng tim phải như rối loạn nhịp nhĩ (tăng dần nguy cơ theo tuổi của bệnh nhân), tăng áp động mạch phối và tăng sức cản mạch phổi, cuối cùng hậu quả tất yếu là dẫn đến suy tim xung huyết. Việc tồn tại lồ thông liên nhĩ cũng là một yếu tố thuận lợi dẫn đến tắc mạch nghịch thường.

Có bốn dạng thông liên nhĩ thông thường: TLN kiểu lỗ thứ hai, TLN kiểu lỗ thứ nhất, TLN kiểu xoang tĩnh mạch và TLN thể xoang vành.

CHẨN ĐOÁN

Triệu chứng lâm sàng

Triệu chứng cơ năng:

Thường kín đáo, đôi khi bệnh nhân đến khám vì khó thở khi gắng sức, viêm phế quản phổi nhiều lần hoặc chậm lớn. Một số ít các trường họp với lỗ TLN lớn có thế dẫn đến shunt trái sang phải nhiều và trẻ có dấu hiệu cơ năng rất sớm khoảng từ 6 đến 12 tháng, còn lại đại đa số các trường hợp bệnh thường phát hiện muộn nhờ thăm khám thường kỳ. Các trường họp bệnh diễn biến lâu dài có thể có các biểu hiện của rối loạn nhịp như rung nhĩ hay cuồng nhĩ, tăng áp động mạch phổi nặng và suy tim xung huyết.

Khám lâm sàng;

Nghe tim có tiếng thổi tâm thu cường độ nhỏ ở ô van ĐMP do tăng lưu lượng máu qua van ĐMP. Ngoài ra còn nghe thấy tiếng T₂ tách đôi do sự đóng muộn của ba lá van ĐMP; tiếng Ti mạnh và rung tâm trương do tăng lưu lượng ở ổ van ba lá có thể gặp trong các trường họp dòng shunt lớn làm tăng nhiều sự đổ đầy về thất phải.

Các xét nghiệm chẩn đoán

Điện tâm đồ

TLN lỗ thứ hai: điện tâm đồ thường có dạng:

RSR hayrSRỜVi.

QRS lớn hơn 0,11 giây.

Trục phải.

Đôi khi có thế kèm theo PR kéo dài (khoảng 20% các tròng hợp, hay gặp ở các bệnh nhân TLN mang tính chất gia đình).

Dày nhĩ phải trong khoảng 50% các trường hợp.

TLN lỗ thứ nhất: điện tâm đồ cỏ dạng:

RSR ở V1.

Trục trái.

Bloc nhĩ thất cấp I.