Bài giảng nhi khoa: Suy tim ở trẻ em

1. BS. Phạm Văn Quang

ĐẠI CƯƠNG

Định nghĩa:

Suy tim là tình trạng tim không đủ khả năng bơm máu để đáp ứng nhu cầu chuyển hóa của các mô trong cơ thể.

Nhắc lại sinh lý bệnh học

Cung lượng tim được định nghĩa bằng thể tích nhát bóp x tần số tim.

Cung lượng tim phụ thuộc chủ yếu vào 4 yếu tố:

Tần số tim

Tiền tải

Sức co bóp cơ tim

Hậu tải

Về mặt sinh lý bệnh, trong bệnh cảnh suy tim thì nhịp tim tăng, tiền tải tăng, hậu tải tăng và chức năng co bóp cơ tim giảm (sơ đồ 1).

Luật Frank – Starling: thể tích cuối tâm trương càng tăng thì lực thất bóp máu càng mạnh. Nhưng khi thể tích cuối tâm trương vượt quá giới hạn dự trữ tiền tải thì lực thất bóp máu không tăng mà lại giảm (sơ đồ 2).

Sơ đồ 1: Các yếu tố ảnh hưởng đến cung lượng tim

Sơ đồ 2: Định luật FRANK – STARLING

Cơ chế bù trừ khi có suy tim

Tăng hoạt động hệ thần kinh tự chủ: tăng tiết catécholamine, giảm sự kiểm soát phó giao cảm với tim làm tăng nhịp tim và co bóp cơ tim. – Kích hoạt hệ thống Renin Angiotensin Aldosterone ở thận: làm co động mạch (tăng hậu tải), co tĩnh mạch, làm ứ muối nước (tăng tiền tải).

Kích thích sự bài tiết ADH: giữ nước, co mạch mạnh.

Yếu tố lợi tiểu từ nhĩ (ANP) tăng trong máu: tăng sự bài tiết natri.

Các cơ chế này giúp tim bù trừ được trong giai đoạn đầu của suy tim, nhưng nếu kéo dài sẽ góp phần làm suy tim nặng hơn.

NGUYÊN NHÂN

Bệnh tim bẩm sinh

Có shunt T-P lớn: thông liên thất, còn ống động mạch, thông liên nhĩ lỗ lớn …

Tắc nghẽn đường thoát thất (T) hay (P): hẹp eo động mạch chủ, hẹp van động mạch chủ, hẹp van động mạch phổi …