Bài giảng U lympho ác tính – Đại học Y Hà Nội

MỞ ĐẦU

U lympho ác tính là một nhóm bệnh lý ác tính của tổ chức lympho, có thể là tại hạch hoặc có thể là ngoài hạch. Bao gồm hai nhóm bệnh chính:

Bệnh Hodgkin (Hodgkin disease).

U lympho ác tính không Hodgkin (non – Hodgkin lymphomas).

Đây là một nhóm bệnh khá hay gặp ở Việt Nam, đặc biệt ở người trung niên và lớn tuổi; nam thường hay gặp hơn nữ.

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG CỦA U LYMPHO ÁC TÍNH

Hạch to

Đây là triệu chứng phổ biến nhất, có thể gặp từ 60-100% các trường hợp (tuỳ nghiên cứu), có thể thấy từ một cho đến nhiều hạch. Trong bệnh Hodgkin hạch thường tạo thành chùm.

Hạch thường không đau, không nóng không đỏ; kích thước có thể từ rất bé (0,3cm) đến lớn (vài cm), thậm chí là rất lớn (10-20 cm).

Hạch có thể gặp ở góc hàm, dọc cơ ức đòn chũm, hố thượng đòn, nách, bẹn, khuỷu tay, trung thất, ổ bụng, amidan…

Ở giai đoạn muộn hạch thường to, ít di động, có thể đau (do chèn ép thần kinh) hoặc nóng đỏ (do bị viêm phối hợp).

Hạch to là triệu chứng đặc trưng (nhất là khi bệnh ở giai đoạn điển hình) của U lympho ác tính nói chung, không phân biệt là Hodgkin hay không Hodgkin.

Lách to

Một số bệnh nhân đôi khi có lách to. Triệu chứng này có thể gặp ở ba trường hợp:

U lympho ác tính thể lách (khi chỉ có lách to).

U lympho ác tính có cả hạch và lách to.

U lympho ác tính ở giai đoạn muộn (lách to sau khi có hạch to).

Chủ yếu gặp lách to từ độ I đến độ II; Tuy nhiên ở các bệnh nhân bị u lympho ác tính thể lách hoặc bệnh ở giai đoạn muộn thì lách có thể to đến độ III hoặc IV. Thường là lách khá chắc, di động, sờ thấy bò răng cưa, ấn không đau.

Gan to

Tỷ lệ gặp có ít hơn (20-25%), ít khi to đơn độc mà thường kèm theo hạch to và/hoặc lách to. Gan thường to dưới bờ sườn từ 1 đến vài cm, ấn không đau, khá chắc, bò gan tròn, đôi khi có thể có u cục.

Sốt

Có thể gặp triệu chứng sốt vào bất cứ giai đoạn nào của bệnh, đặc biệt ở những bệnh nhân bị Hodgkin. Tuy nhiên ở giai sớm triệu chứng sốt là không thường xuyên; Còn ở giai đoạn cuối thì khá hay gặp triệu chứng sốt. Sốt còn có thể xảy ra khi có giảm bạch cầu, có biểu hiện nhiễm trùng rõ hoặc ngay cả khi không có các dấu hiệu đó.

Các triệu chứng khác:

ở giai đoạn muộn của bệnh, có thể gặp các triệu chứng sau:

Thiếu máu: thường là một thiếu máu bình sắc, hồng cầu bình thường, còn hồi phục (tỷ lệ hồng cầu lưới bình thường). Ở giai đoạn cuối, đặc biệt là khi có điều trị bằng hoá chất hoặc tia xạ thì mức độ thiếu máu cũng rõ hơn.

Nhiễm trùng: có thể gặp hiện tượng viêm nhiễm, chủ yếu là ở đường hô hấp (họng, phế quản…), tuy nhiên chủ yếu là gặp ở giai đoạn muộn và/hoặc khi có dùng hoá trị liệu, xạ trị liệu làm cho sô’ lượng bạch cầu giảm.

Xuất huyết: thường xuất hiện ở giai đoạn cuối, khi bệnh đã chuyển thành lơxêmi cấp, hoặc sau khi sử dụng hoá trị liệu gây ra suy tuỷ. Xuất huyết chủ yếu là do giảm tiểu cầu có thể kèm theo giảm tỷ lệ prothrombin.