Cấp Cứu Chấn Thương Sọ Não – BV Chợ Rẫy

I. ĐẠI CƯƠNG

Chấn thương sọ não là một chấn thương mà năng lượng chấn thương truyền tới sọ não vượt quá hạn chịu đựng (bù đắp) của sọ não và cơ thể gây nên rối loạn chức năng sọ não hoặc tổn thương cụ thể ở sọ não.

II. NGUYÊN NHÂN

1. Cơ chế bệnh sinh chấn thương sọ não

1.1. Yếu tố cơ học

Khi có một lực chấn thương tác động vào đầu và gây tổn thương xương sọ và não, lực này là tác nhân cơ học “khởi động” cho các quá trình bệnh lý ở não xảy ra.

Trên cơ sở tổn thương não tiên phát xảy ra ngay sau chấn thương sẽ dẫn tới tổn thương não thứ phát là do hậu quả của rối loạn vận mạch, rối loạn thần kinh thể dịch…dẫn tới phù não và làm cho áp lực nội sọ tăng cao.

1.2. Yếu tố xung động thần kinh

Sự mất ý thức đột ngột xảy ngay sau khi chấn thương vào đầu (các nhà lâm sàng gọi là ức chế bảo vệ của vỏ não) và những thay đổi về trương lực cơ biểu hiện người bệnh mềm nhũn, mạch nhanh, nhịp thở tăng lên…đó chính là rối loạn xung động thần kinh của hệ lưới – vỏ não và dưới vỏ.

Rối loạn vỏ não – thể lưới – dưới vỏ có thể chỉ là rối loạn chức năng (trường hợp nhẹ như chấn động não), nhưng cũng có khi là tổn thương thực thể như giập não, chảy máu trong chất não…

1.3. Yếu tố mạch máu

Khi bị chấn thương do cơ chế tăng và giảm tốc đột ngột làm cho các mạch máu bị tổn thương.

2. Nguyên nhân

Chấn thương sọ não là một cấp cứu ngoại khoa thường gặp, chủ yếu do tai nạn giao thông (86%), tai nạn lao động (4,4%), tai nạn sinh hoạt (4,4%), các nguyên nhân khác (5,3%).

III. CHẨN ĐOÁN

1. Công việc chẩn đoán

1.1. Bệnh sử

– Thời gian, hoàn cảnh, nguyên nhân, cơ chế chấn thương

– Các yếu tố liên quan, tác nhân gây tai nạn, đầu cố định hay di động

– Theo dõi diễn biến tri giác, phát hiện khoảng tỉnh

– Tiền sử: dùng thuốc kháng đông, bệnh lý huyết học, nội tiết,…

1.2. Khám lâm sàng

1.2.1. Khám, đánh giá xử trí toàn diện theo thứ tự A, B, C, D, E

1.2.2. Khám chấn thương sọ não

Thǎm khám thần kinh để phát hiện các thương tổn tiên phát và thứ phát trong hộp sọ, vì vậy cần đánh giá cả quá trình từ lúc bệnh nhân bị tai nạn tới lúc đến bệnh viện.

1.2.3. Khám thần kinh

– Tri giác: đánh giá theo thang điểm Glasgow và so sánh với tri giác trước đó (GCS =E+V+M)

+ Mức độ nhẹ GCS: 13-15

+ Mức độ trung bình GCS: 9 – 12 điểm

+ Mức độ nặng GCS: 3 – 8 điểm

– Phát hiện các dấu thần kinh khu trú: vận động, đồng tử, tổn thương dây thần kinh sọ.