Hạ kali máu – BS Phạm Minh

Hạ kali máu hay gặp hơn so với tăng kali máu và được định nghĩa khi Kali huyết thanh dưới 3,6 mEq / L. Hạ kali máu thường xảy ra do thiếu K hoặc tăng bài tiết hoặc tiêu thụ Kali. Thay đổi trong nội bào và ngoại bào cũng có thể gây hạ kali máu. Kali huyết thanh thấp phản ánh sự mất cân bằng nội mô. Ở bệnh nhân mắc bệnh bạch cầu cấp hoặc tăng số lượng bạch cầu, có thể gây hạ Kali máu giả tạo.

Việc sử dụng lợi tiểu là nguyên nhân phổ biến nhất của hạ kali máu ở bệnh nhân. Cả lợi tiểu quai và lợi tiểu thiazid thúc đẩy sự bài tiết K và gây hạ kali máu. Thuốc lợi tiểu thường được sử dụng liều cao hoặc tiêm truyền liên tục ở những bệnh nhân nặng, tăng nguy cơ hạ kali huyết. Mất Kali cũng có thể mất qua phân vì K được tiết ra vào ruột già. Triệu chứng đường tiêu hóa trên như nôn mửa hoặc hút dịch dạ dày, thường không gây giảm K trực tiếp. Tuy nhiên, tổn thường đường tiêu hóa trên hay kèm theo hạ cloride và nhiễm kiềm chuyển hóa, cả hai đều có thể làm thận tăng bài tiết K, làm trầm trọng thêm hậu quả hạ kali máu. Liều cao thuốc nhuận tràng hoặc thụt nhiều lần gây mất K và hạ K máu. Sự suy giảm magiê và toan hóa ống thận (loại 1 và loại 2) có thể gây ra mất kali.

Các thuốc khác cũng có thể dẫn đến giảm kali máu. Ví dụ, fludrocortisone và hydrocortisone làm tăng bài tiết Kali. Aminoglycosides,amphotericin B, cisplatin và foscarnet gây mất magiê và Kali. Penicillin và các dẫn xuất tổng hợp của nó khi dùng đường tĩnh mạch, làm tăng bài tiết K và có khả năng gây hạ kali máu.

Nhiễm kiềm có thể gây ra sự di chuyên của K vào các tế bào. Hiệu ứng này gặp ở cả nhiễm kiềm chuyển hóa và hô hấp do H đi ra và K đi vào do bơm K-H-ATPase ở thận.

Một số thuốc chủ vận β-adrenergic bao gồm cả thuốc giãn phế quản, thuốc thông mũi và thuốc giảm co, có thể gây ra sự di chuyển K vào tế bào và thoáng gây hạ kali huyết.

Theophylline kích thích bơm Na+/ K+-ATPase và thúc đẩy K xâm nhập vào các tế bào;

hạ kali máu thường do ngộ độc theophylline.

Thuốc cản quang barium có thể ngăn sự di chuyển ra ngoài của K từ tế bào và gây hạ kali máu.

Hormone tuyến giáp trạng có thể kích thích Na+/ K+-ATPase, và hạ kali máu hay gặp trong bệnh cường giáp. Tăng β-adrenergic nội sinh kích thích K vào trong tế bào và hạ kali máu.

Liệt cơ do hạ Kali máu có tính chất gia đình, một căn bệnh di truyền hiếm gặp, liên quan với một đột biến trên kênh canxi của màng tế bào và gây ra cơn hạ đường huyết nặng ,hạ Kali máu. Những bệnh nhân này có thể xuất hiện yếu cơ trầm trọng và suy hô hấp do

giảm thông khí.

Nguyên nhân hạ Kali máu

Tăng bài tiết

Tiêu chảy, dùng nhuận tràng hoặc lạm dụng thụt hậu môn

Mất do thận:

Lợi tiểu quai và thiazides

Kiềm chuyển hóa

Lợi tiểu thảm thấu (tăng đường huyết không kiểm soát được)

Thừa hormon corticoid

Không tái hấp thu anion

Cường aldosteron nguyên phát