Sách dịch. Các nguyên lý Y học Hô hấp 8e. Chương 20. Ung thư Phổi: Các khía cạnh về Nguyên nhân và Giải phẫu bệnh

Ung thư phổi là một trong những loại ung thư phổ biến nhất trên toàn thế giới trong nhiều thập kỷ. Vào năm 2020, ước tính có khoảng 2.200.000 ca mắc mới ung thư phổi trên toàn cầu. Ung thư phổi cũng là nguyên nhân gây tử vong do ung thư phổ biến nhất trên toàn thế giới, với ước tính 1.800.000 ca tử vong (18% tổng số ca tử vong do ung thư) vào năm 2020. Trong năm 2022, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ ước tính sẽ có 236.740 ca mắc mới ung thư phổi được chẩn đoán tại Hoa Kỳ, và khoảng 130.000 người sẽ tử vong do căn bệnh này. Trong nhiều năm, ung thư biểu mô phổi là nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu ở nam giới, và vào năm 1985, ung thư phổi đã vượt qua ung thư vú để trở thành nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu ở phụ nữ. Ung thư phổi chiếm 21% tổng số ca tử vong do ung thư tại Hoa Kỳ và khoảng 5% tổng số ca tử vong do mọi nguyên nhân, gây tử vong nhiều hơn cả ung thư vú, tuyến tiền liệt và đại tràng cộng lại.

Số ca mắc và số ca tử vong liên quan đến ung thư phổi đã tăng đáng kể trong vài thập kỷ qua. Không có loại ung thư nào khác có mức tăng tương đương với ung thư phổi. Đối với nam giới, tỷ lệ tử vong dường như đã đạt đỉnh vào năm 1990; may mắn là, tỷ lệ này đã giảm dần kể từ đó. Ở phụ nữ, tỷ lệ tử vong đã tăng gấp năm lần trong 30 năm từ 1960 đến 1990, và đạt mức ổn định vào khoảng năm 2002.

Bất chấp quy mô của vấn đề và một số liệu pháp mới đầy sáng tạo, khả năng điều trị hầu hết các loại ung thư biểu mô phổi của chúng ta vẫn chưa cải thiện một cách ngoạn mục. Tại Hoa Kỳ, nơi hầu hết bệnh nhân đều có thể tiếp cận điều trị, tỷ lệ sống sót sau 5 năm đã tăng từ khoảng 7% lên 22% trong vài thập kỷ qua, khiến tiên lượng của căn bệnh này vẫn còn rất ảm đạm trong phần lớn các trường hợp. Gần đây đã có một số lạc quan thận trọng nhờ vào việc phát hiện sớm hơn thông qua tầm soát ở những bệnh nhân có nguy cơ cao cũng như việc phát triển và sử dụng các liệu pháp mới nhắm vào kiểu gen khối u và các liệu pháp miễn dịch.

Phần thảo luận về ung thư biểu mô phổi trong chương này được trình bày thành hai phần. Đầu tiên, chúng ta sẽ xem xét nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của ung thư phổi; sau đó là mô tả các khía cạnh giải phẫu bệnh và phân loại các loại khối u khác nhau. Chương 21 tiếp tục với phần thảo luận về các khía cạnh lâm sàng của bệnh, bao gồm các cân nhắc về chẩn đoán và điều trị. Chương 21 kết thúc bằng một cuộc thảo luận ngắn về một loại bệnh tân sinh khác ảnh hưởng đến hệ hô hấp, u carcinoid phế quản, cùng với việc xem xét vấn đề phổ biến của bệnh nhân có một nốt phổi đơn độc. U trung biểu mô ác tính, một khối u ác tính có nguồn gốc từ màng phổi, được thảo luận trong Chương 15, Bệnh lý Màng phổi.

NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH

Đối với không loại ung thư phổ biến nào khác ở người, các yếu tố gây bệnh lại được xác định rõ ràng như đối với ung thư phổi. Hút thuốc lá rõ ràng là nguyên nhân của đại đa số các trường hợp (80%-85% theo hầu hết các ước tính), và các yếu tố nguy cơ bổ sung liên quan đến phơi nhiễm nghề nghiệp cũng đã được xác định. Chương này bắt đầu bằng việc thảo luận về hai yếu tố nguy cơ chính – hút thuốc lá và phơi nhiễm nghề nghiệp – và xem xét các yếu tố di truyền như một yếu tố tiềm tàng góp phần vào nguy cơ ung thư phổi. Tiếp theo là mô tả ngắn gọn về tầm quan trọng của các vết sẹo trước đó trong nhu mô phổi, vốn có liên quan đến sự phát triển của “ung thư biểu mô trên sẹo”, và một số yếu tố nguy cơ được đề xuất khác cũng được đề cập. Cuối cùng, vai trò của các gen sinh ung (oncogene) và gen ức chế khối u trong cơ chế bệnh sinh của ung thư phổi sẽ được thảo luận.