Sảng ở bệnh nhân COVID-19 tại ICU

• Tác giả:THS. BS HỒ HOÀNG KIM
• Chuyên ngành:HỒI SỨC CẤP CỨU
• Nhà xuất bản:BỆNH VIỆN NGUYỄN TRI PHƯƠNG
• Năm xuất bản:2021

Ths. Bs Hồ Hoàng Kim

Phó trưởng khoa Hồi sức ngoại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI SẢNG

Định nghĩa

Theo Hiệp hội Tâm thần học Mỹ – DSM 5, thì Sảng được mô tả là một rối loạn về sự thức tỉnh và nhận thức, nó phát triển trong một khoảng thời gian (vài giờ hoặc vài ngày) và có xu hướng dao động trong ngày. Đặc biệt là đòi hỏi phải có 4 đặc điểm sau trong chẩn đoán Sảng:

Rối loạn sự thức tỉnh, giảm khả năng cảm nhận với môi trường xung quanh và suy giảm khả năng chú ý, duy trì hay chuyển đổi sự chú ý.

Thay đổi nhận thức (như suy giảm khả năng ghi nhớ, rối loạn phương hướng, hay rối loạn ngôn ngữ) hay phát triển các rối loạn giác quan (ảo giác, hoang tưởng, ảo ảnh) so với chức năng tâm thần nền trước đó.

Các rối loạn xuất hiện trong một khoảng thời gian (thường là vài giờ đến vài ngày) và có xu hướng dao động.

Có bằng chứng bệnh sử, thăm khám lâm sàng, các kết quả xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy các rối loạn trên được gây ra bởi những di chứng thực thể trực tiếp của một bệnh lý y khoa nào đó.

Phân loại

Sảng được phân thành 3 loại:

Sảng tăng động: bệnh nhân sảng kèm theo triệu chứng kích động, hung hăng, thuật ngữ chuyên nghành gọi là “hyperdelirium”.

Sảng giảm động: bệnh nhân sảng kèm theo triệu chứng thờ ơ, không tiếp xúc hay ít tiếp xúc với môi trường xung quanh, thuật ngữ chuyên nghành gọi là “hypodelirium”.

Sảng hỗn hợp: Bệnh nhân có triệu chứng sảng với trạng thái dao động khi thì kích động khi thì thờ ơ vô cảm.

Bên cạnh đó, Sảng còn được phân loại khác theo mối liên quan lâm sàng:

Sảng liên quan đến giảm oxi máu: xảy ra trên bệnh nhân đang choáng, suy hô hấp giảm oxi máu.

Sảng liên quan đến sepsis: xuất hiện trên bệnh nhân sepsis.

Sảng liên quan đến sử dụng an thần: xảy ra trên bệnh nhân sử dụng thuốc an thần – giảm đau không thích hợp. Chú ý, trong phân loại này có nhóm bệnh nhân “Sảng do thuốc an thần đảo ngược nhanh” – ngưng Sảng sau 2 giờ ngưng hẳn benzodiazepin.

Sảng liên quan đến chuyển hóa: bệnh nhân suy gan, thận, toan chuyển hóa… xuất hiện trạng thái Sảng.

Sảng dưới lâm sàng: bệnh nhân có 1 – 2 tiêu chuẩn chẩn đoán Sảng.

DỊCH TỄ HỌC SẢNG TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19

Các báo cáo đầu tiên từ Vũ Hán, Trung Quốc, cho biết chỉ 7,5% bệnh nhân có bất kỳ ghi nhận nào về “suy giảm ý thức”. Tỷ lệ Sảng khác nhau cơ bản tùy thuộc vào bối cảnh và dân số nghiên cứu, với tỷ lệ cao nhất ở những bệnh nhân nhập viện ICU. Tỷ lệ, thời gian và mức độ nghiêm trọng của cơn sảng ICU đã được báo cáo trong năm nghiên cứu lớn sử dụng các công cụ đã được kiểm chứng để đánh giá cơn sảng. Tỷ lệ Sảng dao động từ 45% đến 84%.