Sỏi ống mật chủ

ĐẠI CƯƠNG

Khác với sỏi OMC ở các nước Âu, Mỹ (chủ yếu là sỏi Cholesterol và di chuyển từ túi mật xuống); bệnh lý sỏi OMC ở Việt Nam rất phức tạp, thành phần chủ yếu của sỏi OMC là sắc tố mật, nhân là xác hay trứng giun đũa. Yếu tố giun chui đường mật và nhiễm trùng đóng vai trò quan trọng trong cơ chế hình thành sỏi.

TRIỆU CHỨNG

Triệu chứng lâm sàng

Đau vùng hạ sườn phải

Đau lăn lộn, chổng mông.

Đau lan lên vai phải hoặc ra sau lưng.

Sau khi ăn đau càng tăng hơn (do kích thích đường mật co bóp mạnh).

Cơn đau kéo dài có khi 2 – 3 giờ

Triệu chứng toàn thân

Sốt: xảy ra đồng thời hoặc vài giờ sau khi đau; sốt cao 39 – 40^oC kèm theo rét run và vã mồ hôi.

Vẻ mặt nhiễm trùng: môi khô, lưỡi bự bẩn, mệt mỏi; người gầy sút, mạch nhanh; da, niêm mạc vàng.

Triệu chứng thực thể

Vàng da và niêm mạc mắt: là triệu chứng chủ yếu, xuất hiện muộn hơn, lúc đầu chỉ vàng nhẹ ở củng mạc mắt rồi dần dần vàng thẫm ở cả da và niêm mạc. Cả 3 triệu chứng: đau, sốt, vàng da (tam chứng Charcot) diễn ra và mất đi theo một trình tự thời gian là đặc điểm nổi bật của sỏi OMC. Nếu đã bị bệnh từ lâu thì trong tiền sử bệnh nhân có thể đã có những đợt đau, sốt, vàng da như vậy hoặc có tiền sử giun chui đường mật hay mổ mật cũ.

Túi mật căng to: có khi nổi lên ở duới bờ sườn phải như quả trứng gà, sờ thấy tròn, nhẵn, đều, ấn rất đau, di động theo nhịp thở. Tỷ lệ sờ thấy túi mật căng to từ 30 – 35%.

Gan to dưới bờ sườn 2 – 3 khoát ngón tay, ấn đau.

Điểm đau: ấn điểm túi mật, điểm cạnh ức phải hoặc cả vùng tá tụy rất đau, thường có phản ứng thành bụng ở vùng hạ sườn phải.

Các triệu chứng khác

Nôn: đi kèm theo đau.

Nước tiểu ít và thẫm màu như nước vối, thường xuất hiện sớm.

Đôi khi có phân bạc màu do tắc mật hoàn toàn.