Xét nghiệm Hemoglobin (Hb)

NHẮC LẠI SINH LÝ

Hemoglobin (Hb) là một loại protein hô hấp của hồng cầu có TLPT 64000 dalton, được hình thành từ protein (các globin) và sắc tố (hem).

Globin bao gồm 4 chuỗi polypeptid kết hợp thành 2 cặp globin giống nhau. Có 4 loại globin là alpha, beta, gamma và delta. Mỗi phân tử globin gắn với một nhân hem.

Hem có cấu trúc porphyrin (protoporphyrin typ III) chứa một nguyên tử sắt hóa trị 2 ở trung tâm. Như vậy mỗi phân tử Hb chứ 4 phân tử sắt có khả năng gần 4 phân tử oxy. Vai trò của Hb là để gắn thuận nghịch với oxy và bảo đảm vận chuyển oxy từ phổi tới các mô.

Trong đời sống ở bào thai và ở trẻ sơ sinh, Hb được thấy dưới dạng Hb bào thai (HbF) bao gồm  2 chuỗi alpha và 2 chuỗi gamma. Trong 6 tháng đầu tiên, tỷ lệ Hb F giảm xuống dần để được thay thế chủ yếu bằng HbA gồm 2 chuỗi alpha và 2 chuỗi delta, sau này Hb F chỉ còn tồn tại dưới dạng vết.

Bằng cách định lượng nồng độ hemoglobin trong máu, người ta có thể xác định được khả năng mang oxy của máu. Cả giá trị hemoglobin máu cao hay thấp hơn bình thường đều nói lên có rối loạn cân bằng của tế bào  hồng cầu và có thể gợi ý một tình trạng bệnh lý. Ở BN với dịch nội môi nình thường, nồng độ hemoglobin máu bằng khoảng 1/3 giá trị hematocrit.

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

XN thường được sử dụng để chẩn đoán tình trạng thiếu máu, đa hồng cầu và để theo dõi đáp ứng điều trị đối với các tình trạng bệnh lý kể trên.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM

– XN được tiến hành trên máu toàn phần. Máu được chống đông bằng EDTA. Không nhất thiết yêu cầu BN phải nhịn ăn trước khi lấy máu làm XN.

– Cũng có thể tiến hành định lượng nồng độ hemoglobin trên bệnh phẩm máu mao mạch (máu đầu ngón tay):

• Sau khi chọc kim lấy máu đầu ngón tay, bỏ giọt máu đầu tiên đi.
• Sử dụng ống mao mạch thu 0.5ml máu.
• Không được nặn đầu chi khi lấy máu vì thao tác này làm cho bệnh phẩm bị lẫn thêm một lượng dịch của mô và có thể gây pha loãng bệnh phẩm.

– Trẻ sơ sinh: 14-19g/100mL hay 8.7-11.8mmol/L

– Trẻ nhỏ: 12-16g/100mL hay 7.4-9.9mmol/L

– Nữ: 12-16g/100mL hay 7.4-9.9mmol/L

– Nam: 13-18g/100mL hay 8.1-9.9mmol/L

– Phụ nữ mang thai: nồng độ hemoglobin máu giảm (do máu bị hòa loãng)

– Người già: nồng độ hemoglobin máu giảm nhẹ

TĂNG NỒNG ĐỘ HEMOGLOBIN

Các nguyên nhân chính thường gặp:

1. Hòa loãng máu:

• Suy thận
• Truyền dịch quá nhiều
• Xơ gan
• Hội chứng tiết ADh không thích hợp (SIADH)
• Có thai (3 tháng cuối)

2. Các thiếu máu

– HC to:

• Thiếu vitamin B12
• Thiếu acid folic
• Suy giáp
• Rối loạn sinh tủy của người có tuổi

– HC nhỏ: