Bệnh Thận Nhi khoa, Cách tiếp cận dựa trên Tình huống. Ấn bản 2026. CHƯƠNG 7. TĂNG HUYẾT ÁP

Bệnh Thận Nhi khoa, Cách Tiếp cận Dựa trên Tình huống. Ấn bản 2026
Pediatric Kidney Disease, A Case – Based Approach, 2026 Edition
Tác giả: Farahnak Assadi – Nhà xuất bản: ELSEVIER – Biên Dịch: Ths.Bs. Lê Đình Sáng

CHƯƠNG 7. TĂNG HUYẾT ÁP

Hypertension
Farahnak Assadi
Pediatric Kidney Disease, CHAPTER 7, 291-324

Ca lâm sàng 1

Đáp án đúng là A

Bàn luận: Bệnh nhân này có các đặc điểm điển hình của hẹp eo động mạch chủ. Bệnh nhi có sự chậm trễ mạch đập giữa chi trên và chi dưới (độ trễ giữa động mạch quay và động mạch đùi). Huyết áp ở chi dưới, khi đo được, sẽ thấp hơn huyết áp ghi nhận ở chi trên. Bệnh nhân cũng có tiếng click tống máu và âm thổi tâm thu sớm phù hợp với van động mạch chủ hai lá, một dị tật xuất hiện ở hơn 50% bệnh nhân bị hẹp eo động mạch chủ. Các âm thổi tâm thu và tâm trương nghe thấy ở lưng có liên quan đến các mạch máu bàng hệ, đây cũng là nguyên nhân gây ra dấu hiệu khuyết bờ dưới xương sườn (rib notching), được nhìn thấy trên phim X-quang ngực của bệnh nhân này ở mặt dưới của các xương sườn ngực cao phía sau cả hai bên.

Tăng huyết áp vô căn là một nguyên nhân phổ biến gây tăng huyết áp hệ thống, nhưng các đặc điểm thăm khám thực thể của bệnh nhân này không giải thích được bằng chẩn đoán đó. Ngoài ra, tiền sử gia đình bị tăng huyết áp là rất phổ biến ở những bệnh nhân tăng huyết áp vô căn.

U tủy thượng thận (Hay u tế bào ưa crom tuỷ thượng thận, Pheochromocytoma) gây tăng huyết áp kịch phát ở khoảng một nửa số bệnh nhân mắc bệnh; các u tủy thượng thận khác biểu hiện tương tự như bệnh nhân tăng huyết áp vô căn. Các dấu hiệu và triệu chứng của u tủy thượng thận rất đa dạng. Tam chứng cổ điển gồm đau đầu dữ dội đột ngột, vã mồ hôi và hồi hộp đánh trống ngực có độ đặc hiệu cao (94%) và độ nhạy (91%) đối với u tủy thượng thận ở bệnh nhân tăng huyết áp. Sự vắng mặt của cả ba triệu chứng này giúp loại trừ tình trạng bệnh một cách đáng tin cậy. Cuối cùng, các đặc điểm thăm khám thực thể ở bệnh nhân này không phản ánh chẩn đoán đó.

Tăng huyết áp do mạch máu thận (Renovascular HTN) do loạn sản xơ cơ động mạch thận thường biểu hiện ở bệnh nhân dưới 35 tuổi. Bệnh mạch máu thận do xơ vữa động mạch phổ biến hơn ở bệnh nhân lớn tuổi và thường liên quan đến bệnh mạch máu ở các mạch khác (động mạch cảnh hoặc động mạch vành và mạch máu ngoại vi). Tăng nitơ máu (Azotemia) thường được quan sát thấy ở bệnh nhân tăng huyết áp do hẹp động mạch thận do xơ vữa. Hẹp động mạch thận không thể giải thích các dấu hiệu thăm khám tim và mạch máu ngoại vi của bệnh nhân này.

Ca lâm sàng 2