Chẩn đoán Hình ảnh Nhập môn, Ấn bản thứ 5. PHẦN CUỐI: Phụ lục Điện tử H: Khi nào cần chỉ định cận lâm sàng

Chẩn đoán Hình ảnh Nhập môn: Các Nguyên lý và Dấu hiệu Nhận biết, Ấn bản thứ 5
Tác giả: William Herring, MD, FACR – © 2024 Nhà xuất bản Elsevier
Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Chủ biên Bản dịch tiếng Việt)

Phần kết. PHỤ LỤC ĐIỆN TỬ H: Khi Nào Cần Chỉ Định Cận Lâm Sàng

What to Order When
William Herring, MD, FACR
Learning Radiology, e-Appendix H, e111-e112

Với sự cho phép từ Tiêu chuẩn Phù hợp của Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ.

Giới thiệu

Dưới đây là 10 tình huống lâm sàng thường gặp, mỗi tình huống có một bộ năm chỉ định chẩn đoán hình ảnh gợi ý để lựa chọn, trong đó chỉ có một chỉ định được các chuyên gia đồng thuận là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay được khuyến nghị cho tình huống đó.

Các câu trả lời cho những tình huống lâm sàng này dựa trên Tiêu chuẩn Phù hợp của Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ (American College of Radiology’s Appropriateness Criteria), là một bộ hướng dẫn được phát triển bởi một loạt các hội đồng chuyên gia bao gồm các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ điện quang can thiệp, và bác sĩ xạ trị ung thư, cũng như các nhà lãnh đạo trong các chuyên khoa khác. Đây là những hướng dẫn dựa trên bằng chứng được thiết kế để hỗ trợ các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe đưa ra quyết định về chẩn đoán hình ảnh hoặc điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân có một tình trạng lâm sàng cụ thể.

Các khuyến nghị về phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp nhất trong mỗi hoàn cảnh lâm sàng được mô tả đều có sự cho phép của Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ.

CÁC TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG

Tình huống 1. Một bệnh nhân 31 tuổi đến khám lần đầu khoảng 4 giờ sau khi khởi phát cơn đau cấp tính ở hố chậu phải, sốt và tăng bạch cầu. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT bụng và tiểu khung không và có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. X-quang bụng thường quy
3. Chụp đại tràng cản quang
4. CT bụng và tiểu khung có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
5. Xạ hình bạch cầu đánh dấu (WBC scan) ở bụng và tiểu khung

Tình huống 2. Một phụ nữ 51 tuổi phàn nàn về cơn đau âm ỉ, không liên tục ở đầu gối, tái phát trong khoảng 6 tháng. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. X-quang gối thường quy
2. Siêu âm gối
3. Chọc hút dịch gối dưới hướng dẫn của chẩn đoán hình ảnh
4. CT gối không tiêm thuốc cản quang
5. MRI gối không và có tiêm thuốc cản quang

Tình huống 3. Một phụ nữ 27 tuổi đến khoa cấp cứu trong tình trạng đau dữ dội, phàn nàn về cơn đau đầu khởi phát đột ngột 2 giờ trước đó. Cô mô tả cơn đau là “cơn đau đầu tồi tệ nhất” mà cô từng trải qua. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. MRA đầu không và có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. MRI đầu không và có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
3. Chụp động mạch cảnh và động mạch não
4. CT đầu có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
5. CT đầu không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)

Tình huống 4. Một người đàn ông 61 tuổi phàn nàn về tình trạng thỉnh thoảng khó thở không liên quan đến gắng sức hay tư thế trong 3 năm qua. Ông không có tiền sử bệnh lý nào đáng chú ý. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT ngực không và có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. X-quang ngực
3. MRI ngực không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
4. Siêu âm ngực
5. FDG-PET/CT từ nền sọ đến giữa đùi

Tình huống 5. Một người đàn ông 52 tuổi phàn nàn về cơn đau âm ỉ, mức độ nhẹ ở hông trái không liên quan đến tư thế hay vận động. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. MRI hông không tiêm thuốc cản quang
2. Siêu âm hông
3. CT hông có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
4. X-quang hông và tiểu khung
5. Xạ hình xương hông

Tình huống 6. Một phụ nữ 71 tuổi đến khoa cấp cứu với cơn đau ngực trái khởi phát đột ngột kèm theo tê bì ở tay trái. Bà có vã mồ hôi nhẹ. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT ngực có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. X-quang ngực
3. Chụp động mạch vành
4. MRA động mạch vành không và có tiêm thuốc cản quang
5. Siêu âm tim qua thực quản

Tình huống 7. Một phụ nữ 46 tuổi, không vàng da, đến khám với một đợt đau cấp tính ở hạ sườn phải, buồn nôn, chán ăn và sốt. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. Xạ hình túi mật
2. Chụp cộng hưởng từ đường mật tụy (MRCP)
3. Siêu âm bụng
4. CT bụng không và có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
5. X-quang bụng

Tình huống 8. Một phụ nữ 23 tuổi được xe cấp cứu đưa vào khoa cấp cứu sau khi bị ngã xe máy, đập đầu xuống đất. Thang điểm hôn mê Glasgow của cô là 14 (chấn thương sọ não nhẹ) và có chỉ định chẩn đoán hình ảnh theo quy tắc quyết định lâm sàng. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT đầu không tiêm thuốc cản quang
2. MR đầu và cổ có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
3. CT đầu có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
4. X-quang sọ
5. PET/CT não

Tình huống 9. Một trẻ sơ sinh 14 tháng tuổi được đưa vào khoa cấp cứu với các vết bầm tím trên tay và vết bỏng ở lưng. Khám thần kinh bình thường. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT đầu không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. MRI đầu không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
3. Xạ hình xương toàn thân
4. Khảo sát xương bằng X-quang
5. CT đầu có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)

Tình huống 10. Một người đàn ông 47 tuổi đến khoa cấp cứu với cơn đau quặn thắt đột ngột ở hông phải lan xuống bẹn và tiểu máu. Lựa chọn nào sau đây là cận lâm sàng hình ảnh đầu tay phù hợp nhất?

1. CT bụng và tiểu khung có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
2. Siêu âm thận và bàng quang
3. MRI bụng và tiểu khung không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)
4. X-quang bụng và tiểu khung thường quy
5. CT bụng và tiểu khung không tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch (IV)

ĐÁP ÁN VÀ GIẢI THÍCH