Đại cương bệnh lý chèn ép tủy

ĐỊNH NGHĨA.

Bệnh lý chèn ép tủy là những khối phát triển trong ống sống, đè ép trực tiếp lên ống sống và rễ thần kinh, mạch máu ở trong ống sống, dẫn đến tắc nghẽn đám rối tĩnh mạch ngoài bao cứng và những hậu quả do sự xâm lấn của khối bệnh lý phát triển này.

Chèn ép tủy còn do chấn thương cột sống gây nên.

ĐẶC ĐIỂM.

Hội chứng chèn ép tuỷ do u là sự phát triển từ từ trong một ống sống chật hẹp, không có sự giãn nở; do đó tính chất và mức độ tổn thương tuỷ và rễ thần kinh sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào thời gian phát triển của bệnh (Selosse P., 1968; Nittner K., 1976).

Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, nhiều nhất là tuổi 20 – 40.

Tỷ lệ tương quan giữa u tuỷ ở người lớn so với u não là khoảng – 1/6; và sự tương quan này ở trẻ em tới 1/20.

Đây là bệnh hiếm gặp, chiếm khoảng 2,06% so với các khối u khác trong cơ thể nói chung và chiếm tỷ lệ 15%  các u thuộc hệ thống thần kinh trung ương; có tỷ lệ tái phát cao từ 3 – 4%.

Hay gặp u ở vùng ngực hơn các vị trí khác.

U lành tính chiếm tỷ lệ cao từ 30 – 50% (đó là Neurinoma và Meningioma)

LỊCH SỬ.

Gower W.R. và Horsley V.A. (1888) là những người đầu tiên đề cập trong y văn thế giới nghiên cứu về hội chứng chèn ép tuỷ do u.

Elsberg C.A (1916); Dyke (1941) đưa ra các dấu hiệu X-quang thường trong chẩn đoán u tuỷ.

Queckenstedt – Stookey (1919) trong nghiên cứu về sự lưu thông dịch não tuỷ.

Marsan C. (1981) nghiên cứu về dịch não tuỷ trong hội chứng chèn ép tuỷ.

Cùng với sự ra đời của các thuốc cản quang và các phương pháp chụp tuỷ cản quang đã giúp cho việc chẩn đoán bệnh tốt hơn.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU, SINH LÝ CỘT SỐNG, TUỶ SỐNG, MÀNG TUỶ VÀ SỰ LIÊN QUAN CỦA CHÚNG.

Đây là sự kết hợp một cách hài hoà, tự nhiên, một cách tối ưu thuận lợi cho chức năng. Cấu trúc vùng này gần như hằng định ở loài người mà thông qua nghiên cứu, khám xét lâm sàng, cận lâm sàng chúng ta có thể biết được sự bình thường hay không.

Cột sống:

Gồm 33 – 35 đốt sống; chia thành đoạn cổ, đoạn lưng, đoạn thắt lưng, đoạn cùng cụt. Trong đó đoạn cột sống ngực có số lượng u tuỷ là nhiều nhất, chiếm tới gần 2/3 tổng số u tuỷ.

Tuỷ sống:

Là một cấu trúc thần kinh dạng ống hình bầu dục nằm trong ống sống có giới hạn trên từ lỗ chẩm kéo dài tới L₂.

Tuỷ sống gồm 31 -32 khoanh đoạn tuỷ.

C_{1 ­}– C₄ chi phối các cơ cổ tới tận vùng gáy sau (còn gọi là tuỷ cổ).

C₅ – D_1,2 chi phối chi trên (phình cổ).

D₃ – D₁₂,L₁ chi phối hệ thần kinh thân mình (đoạn tuỷ vùng này chật hẹp; các triệu chứng liên quan đến các rễ thần kinh liên sườn và vùng trung thất)