SÁCH DỊCH: Điện tâm đồ lâm sàng của Goldberger Ấn bản thứ 10 – Cách tiếp cận đơn giản hoá

Lời tựa, Lời mở đầu – Introductory Remarks – Ary L. Goldberger MD
Goldberger’s Clinical Electrocardiography, vi-vii

Người dịch: Bs. Lê Đình Sáng

LỜI NGƯỜI DỊCH

Kính gửi quý đồng nghiệp và các bạn sinh viên y khoa,

Tôi vô cùng vinh dự được giới thiệu đến quý độc giả bản dịch tiếng Việt của cuốn sách “Điện tâm đồ Lâm sàng của Goldberger: Phương pháp Tiếp cận Đơn giản hóa, Ấn bản thứ 10” – một tác phẩm kinh điển đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ bác sĩ, điều dưỡng và sinh viên y khoa trên toàn thế giới.

Điện tâm đồ (ECG) là một công cụ chẩn đoán cơ bản, vô giá trong thực hành lâm sàng, đặc biệt trong lĩnh vực tim mạch và cấp cứu. Tuy nhiên, việc đọc và phân tích ECG đòi hỏi không chỉ sự hiểu biết về các mẫu hình, mà còn cần một tư duy phản biện sâu sắc để có thể đưa ra chẩn đoán chính xác, hiểu được cơ chế bệnh sinh và đề xuất hướng xử trí phù hợp.

Cuốn sách của GS. Ary L. Goldberger và cộng sự đã thành công trong việc trình bày những kiến thức phức tạp của điện tâm đồ theo cách đơn giản, có hệ thống và dễ tiếp cận. Điều đặc biệt là tác giả không chỉ dừng lại ở việc mô tả các mẫu ECG, mà còn đi sâu vào việc giải thích cơ chế sinh lý bệnh, chẩn đoán phân biệt và ý nghĩa lâm sàng – những yếu tố then chốt để chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng lâm sàng thực tế.

Trong quá trình dịch thuật, người dịch đã cố gắng giữ nguyên tinh thần của tác phẩm gốc, đồng thời điều chỉnh ngôn ngữ sao cho phù hợp với thói quen sử dụng tiếng Việt chuyên ngành y khoa tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc dịch thuật một tác phẩm khoa học chuyên sâu không thể tránh khỏi những hạn chế. Vì vậy, rất mong nhận được những góp ý chân thành từ quý đồng nghiệp để có thể hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.

Người dịch xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các tác giả: GS. Ary L. Goldberger, TS. Zachary D. Goldberger và TS. Alexei Shvilkin vì đã tạo ra một tác phẩm giá trị, cũng như sự cho phép của nhà xuất bản Elsevier trong việc chuyển ngữ cuốn sách này sang tiếng Việt.

Đồng thời, tôi cũng xin biết ơn chân thành đến Bác sĩ CKII Nguyễn Danh Linh – Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An – Giai đoạn 2 như một người thầy, người cha, người đồng nghiệp, vì những sự hỗ trợ, nguồn cảm hứng và sự động viên quý báu trong suốt sự nghiệp Y khoa của mình, và Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Nhật Huy – người anh, người đồng nghiệp mà tôi hết mực yêu quý và trân trọng, người đã không ngừng hỗ trợ, đồng hành cùng tôi trong suốt quá trình thực hiện bản dịch này cũng như trong hành trình sự nghiệp. Không có sự ủng hộ và tư vấn chuyên môn tận tình của họ, công trình này khó có thể hoàn thành một cách trọn vẹn.

Cuốn sách này được cung cấp đến quý đồng nghiệp, quý độc giả tại Việt nam hoàn toàn miễn phí, được cung cấp duy nhất thông qua nền tảng trực tuyến yhoclamsang.net – Một phiên bản Bách khoa Y học trực tuyến kế tục cho bộ sách “Bách khoa Y học 2.0” của tác giả, được cập nhật liên tục mỗi ngày, cập nhật những tinh hoa Y học của thế giới.

Hy vọng rằng, phiên bản tiếng Việt này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và thực hành lâm sàng về điện tâm đồ tại Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển của ngành tim mạch nước nhà và cuối cùng là mang lại lợi ích cho người bệnh – mục tiêu cao cả nhất của nghề y.

TP. Vinh, Nghệ An, Tháng 4 năm 2025

Bs. Lê Đình Sáng

TỔNG QUAN

Cuốn sách này là một giới thiệu về điện tâm đồ được viết đặc biệt cho sinh viên y khoa, các bác sĩ nội trú và điều dưỡng. Nội dung sách, vốn không giả định người đọc đã được đào tạo trước về cách đọc điện tâm đồ (ECG), đã được sử dụng rộng rãi trong các khóa học cơ bản. Các bác sĩ lâm sàng tuyến đầu, bao gồm bác sĩ cấp cứu, bác sĩ nội khoa bệnh viện, kỹ thuật viên cấp cứu, trợ lý bác sĩ và bác sĩ nội trú tim mạch muốn ôn lại kiến thức cơ bản đã tham khảo các ấn bản trước.

Một trình độ “đọc hiểu” ECG ở mức cao ngày càng quan trọng đối với những người tham gia vào công tác chăm sóc lâm sàng cấp tính ở tất cả các cấp, đòi hỏi kiến thức vượt xa việc chỉ nhận dạng mẫu đơn giản và các phương pháp ghi nhớ. Việc phân tích ECG quan trọng không chỉ như một điểm trọng tâm của y học lâm sàng mà còn là một ví dụ về tư duy phản biện. Sự nghiêm ngặt đòi hỏi bởi năng lực trong phân tích ECG yêu cầu chú ý đến cả những chi tiết tinh tế nhất và các vòng cung lập luận tích hợp: của việc “nhìn thấy cả cây và cả rừng.”

Hơn nữa, phân tích ECG là một trong những lĩnh vực độc đáo trong y học lâm sàng, nơi bạn có thể quan sát động lực sinh lý và sinh lý bệnh “diễn ra” theo từng giây xuống đến mili giây. Không hiếm khi, các quyết định nhanh tại giường bệnh được dựa trên dữ liệu ECG thời gian thực. Trình tự bảng chữ cái P-QRS-T-U, không chỉ là một biểu đồ phẳng, mà thể hiện một bản đồ động của các tín hiệu điện đa chiều theo đúng nghĩa đang bùng nổ (tính tự động) và lan truyền khắp tim (dẫn truyền) như một phần của các quá trình cơ bản về kích hoạt và phục hồi. ECG cung cấp một số kết nối hấp dẫn và thuyết phục nhất giữa các khoa học “tiền lâm sàng” cơ bản và việc nhận biết và điều trị các vấn đề đe dọa tính mạng trong các môi trường ngoại trú và nội trú.

Ấn bản thứ mười mới này tuân theo định dạng chung của ấn bản trước. Tài liệu được chia thành ba phần. Phần I bao gồm các nguyên tắc cơ bản của điện tâm đồ 12 chuyển đạo, các mẫu ECG bình thường và các mẫu khử cực (QRS) và tái cực (ST-T-U) bất thường chính. Phần II mô tả cơ chế của các nhịp xoang, tiếp theo là thảo luận về các loạn nhịp chính và các bất thường dẫn truyền liên quan đến nhịp nhanh và nhịp chậm. Phần III trình bày các tài liệu chuyên sâu hơn, bao gồm đột tử do tim, máy tạo nhịp tim và máy khử rung tim cấy được (ICD), đồng thời cũng xem xét các chủ đề “nổi bật” được trình bày từ các góc độ khác nhau (ví dụ: ngộ độc digitalis, ngừng tim đột ngột) để thêm chiều sâu cho các trình bày trước đó. Chúng tôi cung cấp thêm các tài liệu để ôn tập và khám phá sâu hơn trong các phần bổ sung trực tuyến (ExpertConsult.com).

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG ECG VÀ NHU CẦU NGÀY CÀNG TĂNG VỀ KHẢ NĂNG ĐỌC HIỂU ECG

Xuyên suốt cuốn sách, chúng tôi cố gắng nhấn mạnh các ứng dụng lâm sàng và ý nghĩa của việc phân tích ECG. Mỗi khi đề cập đến một mẫu bất thường, một mối tương quan lâm sàng sẽ được giới thiệu. Mặc dù cuốn sách không nhằm mục đích làm sách hướng dẫn điều trị, chúng tôi thảo luận ngắn gọn về các nguyên tắc chung của điều trị và quản lý lâm sàng khi có liên quan. Bất cứ khi nào có thể, chúng tôi đã cố gắng đặt mình vào vị trí của bác sĩ lâm sàng phải xem xét ECG mà không có sự hỗ trợ chuyên gia ngay lập tức và đưa ra các quyết định quan trọng – đôi khi vào lúc 3 giờ sáng!