Hội chứng đau bụng

ĐẠI C­ƯƠNG

Khái niệm

Đau bụng là một dấu hiệu cơ năng hay gặp nhất trong các bệnh về tiêu hóa và các tạng trong ổ bụng. Dấu hiệu đau vừa là lý do khiến bệnh nhân đến viện khám vừa là dấu hiệu gợi ý cho thầy thuốc có h­ướng hỏi bệnh, khám xét lâm sàng, xét nghiệm để xác định nguyên nhân của đau bụng là gì? Có thái độ xử lý cho đúng.

Phân loại đau bụng

Căn cứ vào tính chất đau, diễn biến của đau chia đau bụng thành ba loại:

Đau bụng có tính chất cấp cứu ngoại khoa.

Đau bụng có tiến triển nhanh chóng, có trụy tim mạch, có phản ứng thành bụng (co cứng, đau khi ấn khám).

Có sốt cao bí trung đại tiện.

Tình trạng chung nặng lên nhanh có thể tử vong.

Ví dụ: Thủng dạ dày, viêm ruột thừa, túi mật căng to dọa vỡ.

Đau bụng có tính chất cấp cứu nội khoa

Đau bụng dữ dội đột ngột nhưng vẫn còn chịu đựng đ­ược, không có trụy tim mạch, thành bụng ấn đau nhưng không co cứng.

Tình trạng kéo dài lúc tăng lúc giảm, cho thuốc giảm đau không cần phải mổ.

Ví dụ: Cơn đau cấp của loét dạ dày – tá tràng, co thắt đại tràng…

Đau bụng có tính chất mạn tính

Đau âm ỉ kéo dài hàng tuần, hàng tháng, điều trị lúc đỡ lúc không.

Đau kéo dài ảnh h­ưởng ăn uống, mất ngủ suy nh­ược cơ thể.

Ví dụ: Viêm đại tràng mạn, viêm tụy mạn…

Cơ chế sinh bệnh của đau bụng

Đau bụng xuất hiện khi:

Tạng rỗng trong ổ bụng bị căng giãn đột ngột (giữa dạ dày, ruột).

Nhu động co bóp tăng lên quá mức gây nên một áp lực cao hơn bình th­ường (hẹp môn vị, tắc ruột, sỏi mật…)

Màng bụng bị đụng chạm gây kích thích (thủng dạ dày, viêm phúc mạc, nhồi máu mạc treo ruột…)

Tổn th­ương thực thể các nội tạng (loét dạ dày, áp xe gan…)

Đau bụng xuất hiện có thể do một hoặc nhiều cơ chế sinh bệnh. Ngày nay nhờ có những máy móc người ta có thể ghi nhận đ­ược những thay đổi về nhu động, về áp lực trong tạng rỗng biết đ­ược ng­ưỡng gây đau của chúng và các hình ảnh tổn th­ương có thể thấy đ­ược qua máy móc như­ siêu âm, xquang, nội soi, CT…

THĂM KHÁM NGƯỜI BỆNH ĐAU BỤNG

Hỏi bệnh

Tìm hiểu các đặc điểm của đau

Vị trí đầu tiên của đau

Vị trí đầu tiên xuất phát đau gợi ý cho thầy thuốc định vị các tạng trong bụng thuộc vùng đó.