Phác Đồ Cấp Cứu Đau Bụng Cấp – BV Bạch Mai

I. ĐẠI CƯƠNG

Đau bụng cấp là một tình trạng rất hay gặp tại khoa cấp cứu, nguyên nhân vô cùng đa đạng. Điều khó khăn nhất là phân biệt được cơn đau bụng này có chỉ định ngoại khoa hay không với các cơn đau bụng khác. Đòi khi cơn đau bụng ngoại khoa có biểu hiện sớm rất kín đáo. Ngoài các thăm dò chức năng hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi sát các cơn đau chưa loại trừ nguyên nhân ngoại khoa giúp chúng ta tránh được những sai sót không đáng có.

II. CHẨN ĐOÁN CƠN ĐAU BỤNG CÁP

Chẩn đoán đau bụng phải dựa vào khai thác tiền sử, khám lâm sàng và các xét nghiệm thăm dò.

– Khai thác tính chất cơn đau

+ Cơn đau co thắt, từng cơn, giữa các cơn có thể hết hoặc âm ỉ (ví dụ: đau quặn gan, co thắt ruột, tắc ruột…).

+ Cơn đau kích ứng thành bụng: liên tục, âm ỉ, không dứt, thường có phản ứng (ví dụ: viêm phúc mạc ruột thừa, chảy máu trong ổ bụng, thủng tạng rỗng…).

+ Cơn đau lan: liên quan tới tư thế, nhịp thở… (ví dụ: viêm phổi, áp xe cơ thắt lưng chậu, tràn mủ màng phổi…).

– Khai thác vị trí cơn đau (mỗi vị trí đau có giá trị gợi ý tổn thương tạng bên dưới).

+ Đau thượng vị: viêm dạ dày, viêm tụy, nhồi máu cơ tim, thoát vị, giun chui ống mật,…

+ Đau hạ vị: viêm bàng quang, sỏi bàng quang, viêm tử cung phần phụ, chửa ngoài tử cung,…

+ Đau quanh rốn: viêm dạ dày-ruột,…

+ Đau hạ sườn phải: áp xe gan, giun chui ống mật, viêm túi mật cấp,…

+ Đau hố chậu phải: viêm ruột thừa, viêm manh tràng, sỏi niệu quản,…

+ Đau hố chậu trái: sỏi niệu quản, viêm túi thừa,…

+ Đau hai bên mạng sườn: sỏi niệu quản.

– Xác định mức độ đau:

+ Phải xác định mức độ đau để cho thuốc giảm đau sớm. Dùng thuốc giúp cho chẩn đoán dễ dàng và chính xác hơn chứ không phải làm mất triệu chứng.

+ Thang điểm đau yêu cầu bệnh nhân tự đánh giá.

+ Điểm 0: không đau; điểm 10: đau dữ dội nhất.

+ Yêu cầu bệnh nhân đánh giá mức độ từ 0 tới 10 và ghi nhận kết quả: ví dụ 4/10, 7/10.

– Khai thác tiền sử: