Phẫu thuật Nội soi Cột sống Một bên Hai cổng: Kỹ thuật Cơ bản và Nâng cao. CHƯƠNG 17. NỘI SOI MỘT BÊN HAI CỔNG TRONG PHẪU THUẬT CẮT BỎ BẢN SỐNG CỔ GIẢI ÉP

Phẫu thuật Nội soi Cột sống Một bên Hai cổng: Kỹ thuật Cơ bản và Nâng cao
Unilateral Biportal Endoscopic Spine Surgery: Basic and Advanced Technique – Imprint: Springer (2022)
Chủ biên: Dong Hwa Heo, Cheol Woong Park, Sang Kyu Son, Jin Hwa Eum
Dịch và Chú giải: BSCKII. Trần Trung Kiên, Ths.BS. Lê Đình Sáng

PHẪU THUẬT CỘT SỐNG NỘI SOI MỘT BÊN HAI CỔNG – Kỹ Thuật Cơ Bản Và Nâng Cao

CHƯƠNG 17. NỘI SOI MỘT BÊN HAI CỔNG TRONG PHẪU THUẬT CẮT BỎ BẢN SỐNG CỔ GIẢI ÉP

(Unilateral Biportal Endoscopy for Cervical Decompressive Laminectomy)

Ji Yeon Kim (1), Jin Hwa Eum (2), và Choon Keun Park (3)

(1) Khoa Ngoại Thần kinh, Trung tâm Cột sống, Bệnh viện Tưởng niệm Wiltse, Anyang, Hàn Quốc
(2) Khoa Ngoại Thần kinh, Trung tâm Cột sống, Bệnh viện Hoàng gia Burjeel, Al Ain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE)
(3) Khoa Ngoại Thần kinh, Trung tâm Cột sống, Bệnh viện Tưởng niệm Wiltse, Suwon, Hàn Quốc

GIỚI THIỆU

Bệnh lý tủy sống cổ (cervical myelopathy) gây ra do thoái hóa cột sống cổ (degenerative cervical spondylosis), lồi đĩa đệm cột sống cổ (cervical disc protrusion), và cốt hóa dây chằng dọc sau cột sống cổ (cervical ossification of posterior longitudinal ligament – OPLL). Bệnh lý tủy sống cổ thường đòi hỏi các phương pháp điều trị ngoại khoa như phẫu thuật cắt bỏ bản sống giải ép (decompressive laminectomy), phẫu thuật tạo hình bản sống (laminoplasty), phẫu thuật cắt đĩa đệm và hàn xương cổ lối trước (anterior cervical discectomy and fusion – ACDF), phẫu thuật cắt bỏ thân đốt sống cổ lối trước (anterior cervical corpectomy), hoặc các phương pháp tiếp cận kết hợp trước – sau thay vì các can thiệp tối thiểu hoặc phẫu thuật nội soi cột sống. Tuy nhiên, phẫu thuật tạo hình bản sống hoặc cắt bỏ bản sống cổ lối sau kèm đặt dụng cụ là những phẫu thuật mở rộng, có nguy cơ cao gây tổn thương hệ thống cơ vùng cổ sau, đồng thời đi kèm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong chu phẫu liên quan đến các quy trình xâm lấn mức độ lớn.

Do đó, nhiều phương pháp phẫu thuật can thiệp tối thiểu khác nhau đã được phát triển nhằm bảo tồn cơ duỗi cổ, điển hình như phẫu thuật cắt bỏ bản sống chọn lọc và phẫu thuật tạo hình bản sống qua nội soi vi phẫu (microendoscopic laminoplasty). Giải ép vùng cổ sau qua nội soi loại bỏ yêu cầu phải bóc tách cơ duỗi và sự phá vỡ phức hợp mỏm gai-dây chằng-cơ phía sau, qua đó có thể ngăn ngừa chứng gù vẹo sau khi cắt bỏ bản sống. Phương pháp này không đòi hỏi phải hy sinh một phân đoạn vận động của cột sống cổ, nhờ vậy làm giảm nhu cầu hàn xương bổ sung. Jian và cộng sự đã báo cáo một loạt ca bệnh gồm 21 người bệnh trải qua phẫu thuật cắt bỏ bản sống một bên vùng cổ sau qua nội soi toàn phần (full-endoscopic posterior cervical unilateral laminectomy) để giải ép hai bên. Nhóm tác giả quan sát thấy kết quả lâm sàng thuận lợi trong thời gian theo dõi một năm, và không có người bệnh nào cho thấy sự gia tăng độ gù sau phẫu thuật hoặc gặp các biến chứng nghiêm trọng.

Kỹ thuật nội soi một bên hai cổng (unilateral biportal endoscopy) đã được thử nghiệm và phát triển để điều trị bệnh lý rễ thần kinh cổ (cervical radiculopathy) do hẹp lỗ liên hợp hoặc thoát vị đĩa đệm lỗ liên hợp thông qua phẫu thuật mở rộng lỗ liên hợp và cắt bỏ đĩa đệm lối sau (posterior foraminotomy and discectomy). Cùng với sự phát triển của các dụng cụ chuyên dụng như dụng cụ vén ống soi (scope retractor), ống thao tác (working cannula), và mũi khoan kim cương nội soi tinh xảo, hệ thống nội soi hai cổng có thể tiếp cận cả hai bên thông qua phẫu thuật mở lỗ bản sống một bên (unilateral laminotomy). Nhờ đó, các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật mở lỗ bản sống (cắt bỏ bản sống) một bên kèm giải ép hai bên để điều trị bệnh lý tủy sống do thoái hóa cột sống cổ với các quy trình phẫu thuật an toàn và được thiết kế bài bản.

CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Phẫu thuật mở lỗ bản sống (cắt bỏ bản sống) một bên qua nội soi hai cổng kèm giải ép hai bên có thể được chỉ định cho những người bệnh chọn lọc bị hẹp ống sống cổ ở một hoặc hai tầng như sau.

Chỉ Định

• Hẹp ống sống cổ do phì đại dây chằng vàng (hypertrophied ligamentum flavum)
• Hẹp ống sống cổ kèm theo hẹp lỗ liên hợp đồng thời
• Hẹp ống sống cổ kèm OPLL chiếm dưới 50% (50%) ống sống

Chống Chỉ Định Tương Đối

• Hẹp ống sống cổ nhiều tầng liên quan đến hơn ba tầng
• Hẹp ống sống cổ kèm thoát vị đĩa đệm

Chống Chỉ Định

• Hẹp ống sống cổ kèm mất vững phân đoạn (segmental instability)
• Hẹp ống sống cổ kèm OPLL chiếm trên 50% (50%) ống sống
• Hẹp ống sống cổ kèm thoát vị đĩa đệm lớn
• Hẹp ống sống cổ kèm cốt hóa dây chằng vàng rõ rệt

Trong các trường hợp chống chỉ định, có thể xem xét phẫu thuật cắt đĩa đệm và hàn xương cổ lối trước kinh điển (ACDF), hoặc phẫu thuật vùng cổ sau như tạo hình bản sống hoặc cắt bỏ bản sống thay vì cố gắng giải ép lối sau qua nội soi. ACDF có thể được đề xuất khi khối thoát vị đĩa đệm gây đau dai dẳng hoặc làm mất vững phân đoạn có triệu chứng sau khi đã giải ép lối sau qua nội soi.

CÁC DỤNG CỤ ĐẶC BIỆT (XEM CHI TIẾT HÌNH ẢNH CÁC DỤNG CỤ TRONG CÁC CHƯƠNG)