Phẫu thuật Nội soi Cột sống Một bên Hai cổng: Kỹ thuật Cơ bản và Nâng cao
Unilateral Biportal Endoscopic Spine Surgery: Basic and Advanced Technique – Imprint: Springer (2022)
Chủ biên: Dong Hwa Heo, Cheol Woong Park, Sang Kyu Son, Jin Hwa Eum
Dịch và Chú giải: BSCKII. Trần Trung Kiên, Ths.BS. Lê Đình Sáng

PHẪU THUẬT CỘT SỐNG NỘI SOI MỘT BÊN HAI CỔNG – Kỹ Thuật Cơ Bản Và Nâng Cao

CHƯƠNG 6. NỘI SOI HAI CỔNG MỘT BÊN QUA ĐƯỜNG TIẾP CẬN DƯỚI BẢN SỐNG ĐỐI BÊN TRONG ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Dong Hwa Heo¹, Cheol Woong Park^2,3, Seong Yi³, và Hungtae Chung⁴

¹ Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Trung tâm Phẫu thuật Cột sống Nội soi, Bệnh viện Seoul Bumin, Seoul, Hàn Quốc ² Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Trung tâm Cột sống, Bệnh viện Daejeon Woori, Daejeon, Hàn Quốc ³ Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Severance, Đại học Yonsei, Seoul, Hàn Quốc ⁴ Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Trung tâm Phẫu thuật Cột sống Nội soi, Bệnh viện Seoul Bumin, Seoul, Hàn Quốc

6.1 GIỚI THIỆU

Việc điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cao (upper lumbar disc herniation) hoặc thoát vị đĩa đệm di trú (migrated disc herniation) qua đường mở bản sống cùng bên (ipsilateral laminotomy) có thể gặp nhiều khó khăn. Hiếm khi cần đến phẫu thuật mở bản sống rộng rãi kèm theo cắt bỏ phần trong khớp liên mấu (medial facetectomy) để loại bỏ các khối thoát vị đĩa đệm di trú. Đặc biệt, nguy cơ tổn thương eo cung sau (isthmus) và khớp liên mấu (facet joint) là rất cao do khoảng gian bản sống hẹp trong các trường hợp thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cao.

Đường tiếp cận dưới bản sống đối bên (contralateral sublaminar approach) là một chiến lược quen thuộc trong phẫu thuật nội soi điều trị hẹp ống sống trung tâm hoặc hẹp ngách bên cột sống thắt lưng (lumbar central or lateral recess stenosis). Chúng tôi thường xuyên thực hiện giải ép rễ thần kinh đi ngang qua đối bên (contralateral traversing nerve root) thông qua việc cắt bỏ dây chằng vàng đối bên (contralateral ligamentum flavum) trong các trường hợp hẹp ống sống trung tâm hoặc hẹp ngách bên trong quá trình phẫu thuật nội soi hai cổng một bên (unilateral biportal endoscopy – UBE). Phẫu thuật lấy đĩa đệm dưới bản sống đối bên (contralateral sublaminar discectomy) là một biến thể của các quy trình giải ép đối bên thường quy bằng nội soi hai cổng một bên trong hẹp ống sống trung tâm. Có thể tiếp cận các rễ thần kinh đi ngang qua và rễ thần kinh thoát ra ở đối bên (exiting nerve roots) sau khi mở bản sống đường giữa thông qua các đường tiếp cận đối bên (Hình 6.1a và b). Phẫu thuật lấy đĩa đệm thắt lưng dưới bản sống đối bên mang lại một số ưu điểm như diện tích mở bản sống tương đối nhỏ, bảo tồn được khớp liên mấu, và bộc lộ đầy đủ rễ thần kinh thoát ra hoặc rễ thần kinh đi ngang qua ở đối bên. Đường tiếp cận dưới bản sống đối bên có thể là lựa chọn thích hợp cho việc điều trị Ngoại khoa thoát vị đĩa đệm lỗ liên hợp (foraminal disc herniation), thoát vị đĩa đệm vỡ di trú (migrated ruptured disc), và thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cao.

Hình 6.1 Đường tiếp cận dưới bản sống đối bên trong phẫu thuật nội soi hai cổng một bên (UBE) được trình bày. Tổng quan về đường tiếp cận dưới bản sống đối bên bằng UBE (a). Vùng mở bản sống đường giữa trong đường tiếp cận dưới bản sống đối bên (b).

6.2 Chỉ Định Và Chống Chỉ Định

Thoát vị đĩa đệm lỗ liên hợp, thoát vị đĩa đệm di trú và thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cao là những chỉ định tốt nhất cho đường tiếp cận dưới bản sống đối bên trong phẫu thuật nội soi hai cổng một bên. Tình trạng chèn ép cả rễ thần kinh thoát ra và rễ thần kinh đi ngang qua do hẹp ống sống trung tâm hoặc hẹp ngách bên đi kèm với thoát vị đĩa đệm là những chỉ định khác cho chiến lược này, nhờ đó có thể sử dụng để giải ép đồng thời cả rễ thần kinh thoát ra và rễ thần kinh đi ngang qua. Thoát vị đĩa đệm thể trung tâm (central disc herniation), vôi hóa đĩa đệm (calcified disc), và thoát vị đĩa đệm dưới dây chằng dọc sau (contained disc herniation) là những chống chỉ định đối với phẫu thuật nội soi hai cổng một bên dưới bản sống đối bên.

6.3 Các Dụng Cụ Phẫu Thuật Chuyên Dụng

Kìm gặm xương Kerrison dùng cho lỗ liên hợp (foraminal Kerrison punches) hoặc kìm gặm xương (rongeurs) cong một phần có đường kính 2-3 mm (milimét) là những dụng cụ vô cùng hữu ích trong việc cắt bỏ dây chằng lỗ liên hợp (foraminal ligament) xung quanh rễ thần kinh thoát ra ở đối bên (Hình 6.2). Các thìa nạo gập góc (angled curettes) cũng rất hữu ích để giải ép rễ thần kinh thoát ra. Kìm gặm xương Kerrison xoay 360 độ (Kerrison 360° Rotating Rongeur) cũng cho thấy hiệu quả cao trong việc cắt bỏ dây chằng vàng đối bên và dây chằng lỗ liên hợp. Các thìa nạo dạng cong (curve curettes) cũng được sử dụng (Hình 6.1). Chúng tôi ưu tiên sử dụng kẹp tuyến yên dạng cắn lên cỡ nhỏ (mini up-bite pituitary forceps) khi gắp bỏ các mảnh đĩa đệm bị vỡ ở vùng lỗ liên hợp đối bên. Mặc dù ống nội soi 0 độ (zero-degree endoscope) thường được sử dụng trong nhiều đường tiếp cận UBE khác nhau, nhưng ống nội soi 12 độ hoặc 30 độ có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc quan sát rõ nét lỗ liên hợp đối bên.

Hình 6.2 Kìm gặm xương Kerrison dùng cho lỗ liên hợp cong một phần và thìa nạo cong được sử dụng trong đường tiếp cận dưới bản sống đối bên.

6.4 Gây Mê Và Tư Thế Người Bệnh