Tâm thần học nghiện chất – Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện.
Addiction Psychiatric Medicine, A Comprehensive Board Review – First Edition. Nhà xuất bản ELSEVIER, 2023
Tác giả: Héctor Colón-Rivera, Elie G. Aoun, Leila M. Vaezazizi. Dịch và chú giải: Bs Lê Đình Sáng.
Xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net và sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM
CHƯƠNG 8. RỐI LOẠN SỬ DỤNG CẦN SA
Cannabis Use Disorder
Hector Colon-Rivera
Addiction Psychiatric Medicine, Chapter 8, 73-84
ĐẶC ĐIỂM CHUNG
Cần sa (Cannabis) là loại ma túy bất hợp pháp được sử dụng phổ biến nhất tại Hoa Kỳ cũng như trên toàn cầu. Cây cần sa chứa hơn 100 loại cannabinoid khác nhau, đây là những phân tử có chung cấu trúc hóa học với delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) và cannabidiol (CBD), hai thành phần tác động tâm thần (psychoactive) chính của cây cần sa.
CẤU TRÚC HÓA HỌC VÀ SINH HỌC THẦN KINH
Họ Cần Sa
Có hơn 700 loại cây khác nhau thuộc họ Cần sa (Cannabis family); hai phân loài chính là Cannabis indica và Cannabis sativa. Cannabis sativa có tỷ lệ THC so với CBD cao hơn, trong khi Cannabis indica có tỷ lệ CBD so với THC cao hơn. Các cây cần sa khác nhau được lai tạo để mang những đặc tính khác nhau; ví dụ, cây gai dầu (hemp) là hợp pháp ở một số tiểu bang Hoa Kỳ và là những cây cần sa có nồng độ CBD cao nhưng lượng THC không đáng kể. Nồng độ của THC và CBD thay đổi ở các phần khác nhau của cây cần sa và cao nhất ở các ngọn hoa của cây cái. Những khu vực này sản sinh ra số lượng lớn các lông tiết (trichomes), đây là các phần phát triển ra từ tuyến nhỏ xíu chuyên sản xuất THC, CBD, và các cannabinoid khác.
Độ mạnh của cần sa được coi là cao nếu nó chứa hơn 10% THC tính theo trọng lượng khô. Độ mạnh trung bình của cần sa đã tăng đều đặn theo thời gian do các cây cần sa đã được lai tạo chọn lọc để có hàm lượng THC cao hơn.
| ĐIỂM NHẤN MẠNH LÂM SÀNG |
|---|
| Kỳ thi chứng chỉ có thể hỏi về độ mạnh THC tương đối của các sản phẩm khác nhau có nguồn gốc từ cây cần sa. Nhìn chung, lá và thân cây cần sa (0,5%-5%); sinsemilla, hay ngọn hoa cần sa của cây cái chưa thụ phấn (7%-14%); dầu hashish (15%-50%); “dab” hoặc dầu hashish chiết xuất bằng butane (lên đến 90%). Hashish là nhựa cần sa khô chứa các bông hoa được ép nén lại và có độ mạnh THC thay đổi (2%-8%).
Lưu ý về thuật ngữ: Không có thứ gì gọi là “cây marijuana”, tất cả các dạng cần sa có nguồn gốc thực vật đều được xếp vào họ cần sa. Mặc dù “marijuana” và “cannabis” thường được sử dụng thay thế cho nhau, “marijuana” là một thuật ngữ được tạo ra trong thời kỳ Đại Suy thoái (Great Depression) nhằm gắn mác cần sa là một loại ma túy chủ yếu do người Mexico sử dụng. |
Các Cannabinoid
Các cannabinoid (Cannabinoids) dùng để chỉ họ các phân tử có chung cấu trúc 21-carbon của THC và bao gồm các cannabinoid có nguồn gốc thực vật, nội sinh, và tổng hợp. Xem Hình 8.1 để so sánh trực quan về cấu trúc phân tử của chúng.
- Các cannabinoid có nguồn gốc thực vật: Hơn 100 cannabinoid có nguồn gốc thực vật đã được xác định, nhưng các cannabinoid chính cần biết là THC và CBD. Cả hai phân tử này đều có các chuỗi thẳng dài (aliphatic chains) chịu trách nhiệm cho các đặc tính kỵ nước, ưa mỡ và khả năng khuếch tán vào mô mỡ (Hình 8.1).
- Các cannabinoid nội sinh (Endogenous cannabinoids): Anandamide và 2-arachidonoylglycerol là những cannabinoid nội sinh chính cần biết và là các phối tử (ligands) then chốt cho các thụ thể endocannabinoid (CB1 và CB2) được biểu hiện rộng rãi trong hệ thần kinh trung ương (central nervous system – CNS) (chủ yếu là CB1) và ngoại biên (chủ yếu là CB2).
- Các cannabinoid tổng hợp (Synthetic cannabinoids): Đây là một nhóm không đồng nhất gồm các cannabinoid được sản xuất trong phòng thí nghiệm và không ngừng tiến hóa, có sự tương đồng về mặt cấu trúc với THC, mặc dù chúng được tiếp thị một cách sai lệch là mang lại cảm giác hưng phấn “tự nhiên” và đôi khi là hưng phấn “hợp pháp”. Cannabinoid tổng hợp nguyên mẫu là HU-210 (viết tắt của Đại học Hebrew, nơi cannabinoid tổng hợp đầu tiên được tạo ra). Các cannabinoid tổng hợp được biết đến và bày bán dưới nhiều tên gọi khác nhau, bao gồm K2 và spice.
Hình 8.1. Cấu trúc hóa học của một số cannabinoid chọn lọc.
| ĐIỂM NHẤN MẠNH LÂM SÀNG |
|---|
| Đối với kỳ thi chứng chỉ, bạn nên có khả năng nhận biết cấu trúc hóa học của delta-9-THC. Bạn có thể dễ dàng ghi nhớ nó nhờ vào chuỗi thẳng (aliphatic chain) dài của nó.
Các xét nghiệm tầm soát ma túy trong nước tiểu (Urine drug screens – UDSs) tiêu chuẩn không thể phát hiện các cannabinoid tổng hợp thay thế cho THC vì cấu trúc của chúng không hoàn toàn giống hệt với THC. Đặc tính này có thể bị lợi dụng bởi những cá nhân muốn né tránh các xét nghiệm ma túy trong nước tiểu. Dronabinol là delta-9-THC được sản xuất tổng hợp và sẽ gây ra kết quả xét nghiệm ma túy trong nước tiểu dương tính đối với THC vì nó giống hệt về mặt cấu trúc. Nabilone là một chất tương tự tổng hợp của THC, và nó có tác dụng gây hưng phấn rất thấp. |
Các Cannabinoid: Dược Lý Học Và Cơ Chế Hoạt Động
Đối với kỳ thi chứng chỉ, điều quan trọng là phải biết các đặc tính thụ thể và cơ chế hoạt động khác nhau của THC, CBD, và các cannabinoid tổng hợp.
THC:
- Chất đồng vận một phần (Partial agonist) tại CB1 và CB2 (CB1 > CB2).
- Điều biến các thụ thể beta-2-adrenergic.
- Điều biến các thụ thể mu- và delta-opioid.
- Được chuyển hóa bởi CYP3A4, ức chế CYP2C9, cảm ứng CYP1A2.
- Nhanh chóng được chuyển hóa thành 11-hydroxy-THC (có tác động tâm thần), sau đó thành THC-carboxylase (không có tác động tâm thần).
- Thời gian bán thải dao động từ 25 đến 36 giờ và dài hơn ở những người sử dụng cần sa thường xuyên (một phần là do sự lưu trữ trong kho dự trữ mỡ).
- Chủ yếu được đào thải qua phân (>65%) và nước tiểu (20%).
CBD:
ĐĂNG NHẬP THÀNH VIÊN
Tiếp tục với tài khoản của bạn
Chỉ cần đăng nhập để tiếp tục đọc đầy đủ bài viết.
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ