Xét Nghiệm Natri

NATRI

(Sodium)

NHẮC LẠI SINH LÝ

Trong số các chất điện giải đo được trong máu, natri có nồng độ cao nhất. Natri (Na⁺) là cation chủ yếu của dịch ngoài tế bào. Natri đóng vai trò cơ bản trong điều hòa cân bằng nước và duy trì áp lực thẩm thấu máu. Tính ổn định của nồng độ natri máu là một yếu tố cơ bản giúp duy trì hằng định nội mô trong cơ thể. Bình thường, cơ thể sử dụng từ khẩu phần ăn lượng natri mà cơ thể cần và lượng natri thừa sẽ được bài tiết qua nước tiểu.

Nồng độ Natri máu phụ thuộc vào các yếu tố sau:

– Thể tích tuần hoàn.

– Thể tích dịch ngoài tế bào.

– Aldosteron (gây tái hấp thu Na⁺ và thải K⁺).

– ADH (hormone chống bài niệu vùng dưới đồi có tác dụng làm tăng tái hấp thu nước ở các ống thận).

– Yếu tố gây thải natri qua nước tiểu (natriuretic factor) có tác dụng ức chế tái hấp thu natri ở các ống thận.

Tình trạng giảm nồng độ natri máu (hyponatremia) sẽ gây các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng như mệt lả, chuột rút thành cơ bụng, thiểu niệu, mạch nhanh, đau đầu, giảm độ chun dãn ra, rung cơ và thậm chí co giật, hôn mê. Tình trạng tăng nồng độ natri máu (hypernatremia) sẽ gây khô các màng niêm mạc, sốt, khát, vật vã. Các mức nồng độ natri máu < 125 mmol/L được coi là các giá trị cảnh báo do BN sẽ có biểu hiện triệu chứng ở các mức nồng độ natri này.

Lượng natri được cung cấp hàng ngày vào khoảng 5 giờ/24 giờ với nguồn gôc chủ yêu từ muối ăn, từ thực phẩm ngũ cốc và các đồ thực phẩm. Natri được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu và một phần nhỏ qua mồ hôi. Thải trừ qua phân không đáng kể trừ trường hợp có mất quan trọng qua đường tiêu hóa (Vd: khi BN bị tiêu chảy).

Thải trừ natri qua thận phụ thuộc chủ yếu vào:

– Lượng natri cung cấp trong chế độ ăn.

– Aldosteron.

– Cortisol.

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

XN định lượng ion ngoài tế bào chủ chốt vừa giúp xác định nguyên nhân vừa phản ánh tình trạng điện giải của cơ thể. XN này được chỉ định khi BN có các triệu chứng mất cân bằng natri và/hoặc các rối loạn kết hợp với bất thường nồng độ natri.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM:

– Máu: XN được tiến hành trên huyết thanh. Không nhất thiết cần yêu cầu BN phải nhịn ăn trước khi lấy máu XN