Xét Nghiệm T4 Tự Do

T₄ TỰ DO

(Thyroxine libre sérique; T₄ liber/ Free Thyroxine, Free T₄ [FT₄])

NHẮC LẠI SINH LÝ

     Khi nồng độ hormon giáp trong vòng tuần hoàn giảm xuống hay khi cơ thể phải đương đầu với tình trạng stress thực thể hay tâm thần, vùng dưới đồi bị kích thích để giải phóng ra hormon gây giải phóng hormon hướng tuyến giáp (TRH). Khi được tiết ra, TRH (thyrotropin – releasing hormon) sẽ kích thích thùy trước tuyến yên sản xuất hormon kích thích tuyến giáp (TSH). Sau đó TSH (Thyroid Stimulating Hormon) kích thích sản xuất và giải phóng tri – iodothyronin (T₃)  và thyroxin (T₄). Như vậy, Thyroxin lưu hành (tetraiodothyronin [T₄]) có nguồn gốc duy nhất do tuyến giáp bài tiết và quá trình này phụ thuộc vào TSH của tuyến yên.

Trong máu, T₄ lưu hành dưới 2 thể:

1. Thể tự do, có hoạt tính sinh học, chiếm 0,02% T₄toàn phần.
2. Thể liên kết với protein không có hoạt tính sinh học chiếm 99,98% T₄toàn phần. Các protein vận chuyển hormon tuyến giáp bao gồm TBG (50%), TBPA (Thyroxin Binding PreAlbumin [Tiền albumin gắn thyroxin]) và albumin.

Cả nồng độ T₄ tự do và T₄ toàn phần có thể được định lượng trực tiếp trong huyết thanh bằng phương pháp miễn dịch phóng xạ.

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

     Để chẩn đoán các tình trạng cường chức năng và suy chức năng tuyến giáp, nhất là khi nồng độ globulin mang thyroxin (thyroxine – binding globulin [TBG]) bình thường.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM

     XN được tiến hành trong huyết thanh.

Không nhất thiết cần yêu cầu BN phải nhịn ăn trước khi lấy máu XN.

GIÁ TRỊ BÌNH THƯỜNG

8,6 – 17,9 ng/L hay 11 – 23 nmol/L.

TĂNG NỒNG ĐỘ T₄ TỰ DO TRONG MÁU

Các nguyên nhân chính thường gặp là:

–  Bệnh Hashimoto giai đoạn sớm.

– Sản xuất T₄ lạc chỗ.

– Tình trạng cường chức năng tuyến giáp.

• Bệnh nhiễm độc giáp Basedow
• Tình trạng cường giáp do iod gây nên.

– Viêm tuyến giáp.

– Bướu đa nhân độc của tuyến giáp (toxic multinodular goiter).