Xét Nghiệm Urê

URÊ

(Urée sanguine et urinaire/ Urea Nitrogen, blood [BUN] and Urine)

NHẮC LẠI SINH LÝ

    Urê là con đường thái hóa chính của các protein ttrong cơ thể và là sản phẩm quan trọng nhất của chuyển hóa nitơ. Ure nitrogen (BUN) là phần nitrogen của urê.

     Urê có TLPT 60 dalton và quá trình tổng hợp urê xảy ra ở gan. Quá trình tổng hợp này được tiến hành theo một chu trình được gọi là “ Chu trình Krebs – Henseleit” và được sơ đồ hóa như sau: Protein → Axit amin → NH₃ → Carbamyl phosphat → Citrulin → Arginin → Urê.

    Từ sơ đồ trên có thể thấy nguồn NH₃ và Urê có xuất xứ chủ yếu từ quá trình thoái hoái các protein. Các protein có thể có nguồn gốc từ:

1. Thức ăn:Các protein ngoại sinh được các Protease của đường tiêu hóa chuyển hóa tạo nên các acid amin. Các axit amin được tái hấp thu và được chuyển hóa thành NH₃. NH₃ sẽ chuyển hóa thành Urê ở gan.
2. Nội sinh:Dị hóa các protein mô giải phóng các axit amin rồi thành NH₃. NH₃ sẽ chuyển hóa thành Urê ở gan.

     Nồng độ Urê máu phụ thuộc cùng lúc vào chức năng thận, khẩu phần nitơ cung cấp qua chế độ ăn, quá trình dị hóa protein nội sinh và tình trạng thăng bằng điện giải trong cơ thể.

     Tất cả các rối loạn chức năng gan đều sẽ làm quá trình chuyển hóa NH₃ thành urê bị suy giảm nhiều hay ít. Rối loạn này sẽ gây tích tụ NH₃ một chất độc đối với thần kinh với nguy cơ bệnh não do tăng amoniac.

     Các con đường đào thải urê bao gồm:

1. Đường tiêu hóa: Một phần urê đào thải trong lòng ruột được chuuyển hóa thành NH₃nhờ tác dụng của các enzym urease của ruột.
2. Đường thận: Urê được lọc qua cầu thận và được tái hấp thu thụ động qua ống thận. Quá trình hấp thu này phu thuộc vào lưu lượng nước tiểu và có xu hướng tăng lên khi lưu lượng nước tiểu < 2 mL/ phút.

     Tất cả các rối loạn nặng chức năng thận đều dẫn tới tăng nồng độ urê huyết thanh và nồng độ này trở nên độc khi > 33 nmol/L (>200 mg/ dL). Khi nồng độ urê huyết thanh tăng tới giá trị này có thể thấy các biểu hiện lâm sàng ở:

– Tim (viêm màng ngoài tim).

– Phổi (biểu hiện phổi do urê máu cao).

– Tiêu hóa (nôn…).

– Thần kinh (bệnh não do rối loạn chuyển hóa, hôn mê, viêm đa dây thần kinh).

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

1. XN nồng độ urê máu:

– Giúp chẩn đoán tình trạng suy thận nhất là khi phân tích kết hợp với tỉ lệ nồng độ urê niệu/ nồng độ urê máu.

– Để đánh giá mức cung cấp protein của một chế độ ăn.

2. XN nồng độ urê niệu: để đánh giá khẩu phần protein cung cấp qua chế độ ăn.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM