Xuất huyết sau sinh: Tổng quan lâm sàng

TỔNG QUAN LÂM SÀNG: Xuất huyết sau sinh (Postpartum Hemorrhage)

Elsevier Point of Care. Cập nhật ngày 18 tháng 9, 2024. Bản quyền Elsevier BV. 

Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng

Tóm tắt

Can thiệp khẩn cấp

• Cần thực hiện đồng thời các biện pháp để duy trì hoặc phục hồi ổn định huyết động, kiểm soát nguồn chảy máu, bù đắp máu và dịch mất đi, và xử trí rối loạn đông máu nếu có; các quy trình đã được công bố và việc áp dụng chúng giúp cải thiện kết quả
• Đề xuất không để quá 30 phút trôi qua trước khi chuyển sang bước tiếp theo trong xử trí (ví dụ: các biện pháp ban đầu để kiểm soát chảy máu, can thiệp thứ phát, cắt tử cung)

Điểm chính

• Xuất huyết sau sinh là một biến chứng sản khoa đe dọa tính mạng đặc trưng bởi mất máu quá nhiều sau sinh; thường được định nghĩa là mất máu vượt quá 500 đến 1000 mL
• Xuất huyết sau sinh nguyên phát xảy ra trong vòng 24 giờ sau sinh
• Xuất huyết thứ phát xảy ra từ 24 giờ đến 12 tuần sau sinh
• Nguyên nhân phổ biến nhất của xuất huyết nguyên phát là đờ tử cung, nhưng vết rách, rối loạn đông máu hoặc sót rau cũng là các nguyên nhân tiềm ẩn
• Xuất huyết sau sinh thứ phát có thể do sót rau, co hồi không đầy đủ của vùng rau bám, viêm nội mạc tử cung hoặc rối loạn đông máu di truyền

Lượng máu mất thường rõ ràng và có thể được định lượng bằng cách kết hợp đánh giá bằng mắt thường, cân nặng của gạc và vải thấm máu, và/hoặc đo trực tiếp máu trong bình hút và trong túi thu của khăn trải chuyên dụng.

Mất máu ẩn có thể xảy ra dưới dạng tụ máu vùng âm hộ hoặc chậu; các dấu hiệu lâm sàng bao gồm đau dữ dội không giải thích được, nhịp tim nhanh và huyết áp thấp.

Các xét nghiệm như công thức máu, thời gian prothrombin, INR, thời gian thromboplastin từng phần, fibrinogen, sản phẩm phân hủy fibrin, điện giải đồ, creatinin và canxi chủ yếu có giá trị làm cơ sở để theo dõi.

Định nhóm máu và chéo máu được thực hiện trước ở bệnh nhân nguy cơ cao hoặc ngay khi nhận biết chảy máu ở những bệnh nhân khác.

Xử trí bao gồm các biện pháp nhanh chóng và đồng thời:

• Bắt đầu hồi sức dịch sau đó truyền máu, tiểu cầu và huyết tương tươi đông lạnh ngay khi có sẵn
• Kiểm tra kỹ để xác định nguồn chảy máu, khâu vết rách, lấy bỏ sót rau và đặt lại tử cung (nếu bị lộn)
• Nếu nghi ngờ đờ tử cung, cho thuốc co tử cung và xoa bóp tử cung hoặc ép tử cung hai tay; acid tranexamic được một số chuyên gia khuyến cáo
• Nếu các biện pháp bảo tồn thất bại trong kiểm soát chảy máu, các can thiệp khác bao gồm chèn bóng hoặc nhét gạc tử cung, thuyên tắc hoặc thắt động mạch tử cung, và đặt mũi khâu ép quanh tử cung; cắt tử cung là biện pháp cuối cùng để cứu sống

Biến chứng bao gồm đông máu nội mạch rải rác, tổn thương cơ quan đích, vô sinh và tử vong

Phòng ngừa tập trung vào xử trí tích cực giai đoạn 3 của chuyển dạ, bao gồm cho oxytocin, xoa bóp tử cung, kéo dây rốn có kiểm soát và lấy rau bằng tay nếu cần thiết

Những điểm cần lưu ý

• Đánh giá thấp và quá mức lượng máu mất thường gặp khi chỉ dựa vào quan sát bằng mắt thường
• Có thể có nhiều nguồn chảy máu cùng lúc