Các hệ thống đệm trong cơ thể: Nguyên tắc hoạt động và ứng dụng lâm sàng

1. Giới thiệu

Hệ thống đệm trong cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng axit-bazơ, một yếu tố thiết yếu cho sự sống. Bài giảng này sẽ đi sâu vào cơ chế hoạt động, vai trò sinh lý và ứng dụng lâm sàng của các hệ thống đệm chính trong cơ thể người.

2. Cơ sở sinh lý

2.1 pH và cân bằng axit-bazơ

• pH máu bình thường: 7.35 – 7.45
• Định nghĩa nhiễm toan: pH < 7.35
• Định nghĩa nhiễm kiềm: pH > 7.45

2.2 Phương trình Henderson-Hasselbalch

Trong đó:

• [A-]: nồng độ bazơ liên hợp
• [HA]: nồng độ axit yếu

3. Các hệ thống đệm chính

3.1 Hệ đệm Bicarbonat (HCO3-/H2CO3)

Cơ chế:

Đặc điểm:

• Chiếm 75% khả năng đệm của máu
• pKa = 6.1
• Có thể điều chỉnh thông qua hô hấp (CO2) và thận (HCO3-)

3.2 Hệ đệm Protein

Cơ chế:

Đặc điểm:

• Hemoglobin là protein đệm quan trọng nhất trong máu
• Albumin đóng vai trò đệm trong huyết tương

3.3 Hệ đệm Phosphat

Cơ chế:

Đặc điểm: