Phân biệt giữa tổn thương phổi cấp liên quan truyền máu với quá tải tuần hoàn kết hợp với truyền máu

Robert C. Skeate and Ted Eastlund

Current Opinion in Hematology 2007, 14:682–687

Dịch bài: BS. Đặng Thanh Tuấn – BV Nhi Đồng 1

GIỚI THIỆU

Phản ứng truyền máu (transfusion reactions) có thể rất khó để đánh giá [1]. Xác định chẩn đoán chính xác là rất quan trọng bởi vì có liên quan đến bệnh nhân, người cho máu, và các sản phẩm khác liên quan đến người cho [2]. Phản ứng truyền máu trên phổi (pulmonary transfusion reactions) có thể đặc biệt khó khăn để điều tra. Chẩn đoán phân biệt bao gồm các phản ứng dị ứng/phản vệ, tổn thương phổi cấp do truyền máu (TRALI), quá tải tuần hoàn liên quan đến truyền máu (TACO), lây nhiễm vi khuẩn, và phản ứng tán huyết do truyền máu [3].

Đặc biệt là bệnh cảnh trong đó bệnh nhân có biểu hiện suy hô hấp cấp do phù phổi, và BS nghi ngờ TRALI so với TACO [4]. Các đặc điểm lâm sàng là tương tự, và không có xét nghiệm chẩn đoán nào đáng tin cậy để phân biệt. Thực tế là một bệnh nhân có thể đồng thời có cả hai, việc này chỉ thêm phần phức tạp [5,6,7]. Tuy nhiên, việc điều trị và xử trí bệnh nhân, và những can thiệp cho người hiến máu của hai phản ứng hoàn toàn khác nhau. Bài báo này sẽ xem xét các bài báo gần đây trong các tài liệu khoa học liên quan đến chẩn đoán TRALI và TACO, nhằm để phân biệt chúng.

Quá tải tuần hoàn kết hợp với truyền máu (TACO)

Mặc dù thực tế là TACO là một biến chứng được ghi nhận trong truyền máu trong nhiều thập kỷ nhưng nó vẫn nhận được sự chú ý trên y văn [8].

Không có khái niệm toàn diện về TACO [9]. Trong hoặc vài giờ sau khi truyền máu, bệnh nhân sẽ bị suy hô hấp, và có thể biểu hiện khó thở khi nằm, tím tái, nhịp tim nhanh, và cao huyết áp. Ran phổi, một số bệnh nhân có tĩnh mạch cổ nổi, tiếng tim S3, hoặc phù chi dưới. X quang phổi có thể cho thấy bóng tim to và thâm nhiễm mô kẽ phổi, nhưng không phải tất cả bệnh nhân bị suy tim đều có những bất thường này [10].

TACO ước tính tỷ lệ mắc dao động từ 1/3.000 đến 8% truyền máu phụ thuộc vào dân số bệnh nhân và phương pháp báo cáo [5,11]. Trong một nghiên cứu hồi cứu của 8902 truyền máu trong 1351 bệnh nhân ICU, TACO chiếm 1/356 truyền máu [12]. Những bệnh nhân có nguy cơ cao nhất đối với TACO bao gồm trẻ < 3 tuổi và người > 60 tuổi, đặc biệt là những người có rối loạn chức năng tim [13].

Sinh bệnh học của TACO tương tự như suy tim sung huyết cấp: tăng CVP và thể tích máu phổi gây ra tăng áp suất thủy tĩnh dẫn đến thoát dịch vào khoảng phế nang [8].

Điều trị TACO bắt đầu với việc ngừng việc truyền máu. Suy hô hấp được điều trị với hỗ trợ hô hấp cần thiết để duy trì oxy hóa cho bệnh nhân. Thuốc lợi tiểu được dùng để loại bỏ dịch quá tải. Thông thường truyền máu tiếp theo phải chậm hơn, nhưng không có bằng chứng chính thức nào cho thấy đây là một can thiệp có hiệu quả [9].