Cấp cứu tim mạch : Hội chứng động mạch chủ cấp

ĐỊNH NGHĨA

Hội chứng động mạch chủ cấp là một nhóm các bệnh lý cấp cứu liên quan đến động mạch chủ với các đặc điểm lâm sàng và hướng xử trí tương đồng, bao gồm tách thành động mạch chủ, tụ máu trong thành động mạch chủ và loét xuyên thành động mạch chủ. Bệnh lý động mạch chủ cấp được phân biệt với bệnh động mạch chủ bán cấp và mạn tính ở mốc thời gian < 14 ngày.

Về giải giải phẫu, hội chứng ĐM chủ cấp thường được phân thành type A (liên quan ĐM chủ lên) và type B (không liên quan ĐM chủ lên) theo Stanford.

PHÂN LOẠI

Theo giải phẫu bệnh lý

Tách thành động mạch chủ cấp : Là tình trạng dòng máu lóc vào giữa các lớp của thành động mạch chủ dẫn đến bóc tách lớp áo giữa của thành mạch , tạo thành lòng thật và lòng giả. Trong đa số trường hợp, tổn thương này bắt đầu bằng một vết rách ở lớp nội mạc (entry tear – vết rách nguyên phát), sau đó dòng máu xối vào gây tổn thương bóc tách lớp giữa của mạch máu, cuối cùng dòng máu theo lòng giả quay trở lại lòng thật qua một vết rách thứ hai (re-entry – vết rách thứ phát) hoặc có thể làm rách lớp áo ngoài gây vỡ động mạch chủ.

Tụ máu trong thành động mạch chủ : Là tình trạng xuất hiện tổn thương dạng máu tụ trong lớp áo giữa thành ĐM chủ mà không có tổn thương rách lớp nội mạc và không có sự hình thành lòng giả. Cơ chế được cho là do vỡ các mạch nuôi mạch hoặc có các lóc tách rất nhỏ (micro-dissection) mà không phát hiện được trên CLVT mạch máu thông thường.

Loét xuyên thành động mạch chủ : Là tình trạng loét mảng xơ vữa trong lòng ĐM chủ lan tới lớp chun trong (internal elastic lamina) của áo giữa thành mạch. Tổn thương này có thể tiến triển thành tụ máu trong thành động mạch chủ, tách thành động mạch chủ, giả phình và thậm chí vỡ động mạch chủ.

Theo thời gian:

Hội chứng ĐM chủ cấp (trong vòng 14 ngày đầu), bán cấp (từ 14 – 90 ngày) và mạn tính (trên 90 ngày).

Theo vị trí giải phẫu đoạn ĐM chủ tổn thương

Phân loại Stanford: Là phân loại phổ biến nhất được áp dụng trên lâm sàng hiện nay; phù hợp cho tiên lượng bệnh và định hướng chiến lược quản lý và điều trị cho từng trường hợp tổn thương cụ thể. Bao gồm:

Phân loại Debakey: Gồm 3 type:

Hình 2.13: Phân loại tách thành động mạch chủ theo DeBakey và Stanford (Theo ESC 2014)