Cấp cứu tim mạch: Thuyên tắc động mạch phổi

Nằm trong nhóm bệnh lý thuyên tắc tĩnh mạch (TTTM) (Xem thêm Chương 13: Bệnh mạch máu ngoại biên, Mục 12. Huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới).

Bệnh có thể gây đột tử nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

CHẨN ĐOÁN

Triệu chứng

Triệu chứng lâm sàng của thuyên tắc ĐMP đa dạng và không đặc hiệu. Cần tìm ngay lập tức các dấu hiệu chứng tỏ mức độ nặng của bệnh nhân trên lâm sàng, gồm: sốc, tụt huyết áp kéo dài (Huyết áp tâm thu < 90 mmHg hoặc tụt huyết áp ≥ 40 mmHg, trong ít nhất 15phút, mà không có rối loạn nhịp tim mới xuất hiện, thiếu dịch hoặc nhiễm trùng). Các dấu hiệu khác gồm:

Triệu chứng cơ năng: Khó thở khi nghỉ ngơi hay khi gắng sức, đau ngực kiểu màng phổi, khò khè, ho máu.

Khám lâm sàng: Thở nhanh; nhịp tim nhanh, T2 mạnh; ran ẩm/nổ phổi; rung thanh giảm; tĩnh mạch cổ nổi; sưng, đau, nóng đỏ chi dưới nếu có kèm theo HKTMSCD.

Đánh giá nguy cơ thuyên tắc ĐMP trên lâm sàng: Sử dụng thang điểm Wells hoặc Geneva cải tiến.

Chiến lược chẩn đoán (Theo ESC 2019):

Bệnh nhân nghi ngờ thuyên tắc động mạch phổi có nguy cơ cao (sốc hoặc tụt HA)

Bệnh nhân có thể đi chụp MSCT động mạch phổi: Chụp MSCT xác nhận chẩn đoán và điều trị tái tưới máu nếu có thuyên tắc động mạch phổi.

Bệnh nhân không thể đi chụp MSCT do tình trạng bệnh nặng hoặc cơ sở không có điều kiện: Siêu âm tim cấp cứu tại giường, có thể tiến hành tiêu sợi huyết cấp cứu nếu trên siêu âm có tăng gánh thất phải hoặc thấy huyết khối trong các nhánh lớn động mạch phổi. Siêu âm tim cũng giúp loại trừ các nguyên nhân gây sốc, tụt áp khác. Ngoài ra có thể siêu âm tim tại giường, siêu âm tĩnh mạch chi dưới để hỗ trợ chẩn đoán.

Bệnh nhân nghi ngờ thuyên tắc động mạch phổi không có sốc hoặc tụt HA

Nguy cơ thuyên tắc động mạch phổi trên lâm sàng thấp/trung bình (Điểm Wells rút gọn ≤ 1): Định lượng D-dimer huyết thanh

D-dimer tăng: Chụp MSCT động mạch phổi để xác nhận chẩn đoán.