Điều trị rối loạn tiểu tiện trong chấn thương cột sống- tủy sống

ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ TIỂU TIỆN.

Có 2 trung khu điều khiển tiểu tiện:

Vỏ não (hồi móc) điều khiển đi tiểu theo ý muốn.

Tủy cùng (S₂, S₃, S₄) điều khiển tiểu tiện phản xạ.

Tiểu tiện theo ý muốn:

Bình thường khi bàng quang đầy nước tiểu, các thụ cảm thể đàn hồi (stretch receptors) ở trong thành bàng ( BQ) truyền xung động về tủy cùng (S₂, S₃, S₄) và từ đó xung động truyền tiếp lên vỏ não (hồi móc) gây nên cảm giác mót đi tiểu. Từ vỏ não, xung động truyền theo bó tháp đi xuống điều khiển mở cơ thắt cổ bàng quang và đi tiểu theo ý muốn được thực hiện.

Tiểu tiện phản xạ:

Khi tủy sống tổn thương, con đường liên hệ vỏ não-tủy sống(bó tháp) bị mất nên bệnh nhân không còn cảm giác mót tiểu và không thể điều khiển động tác đi tiểu theo ý muốn. Hết giai đoạn sốc tủy, cơ rối bàng quang hồi phục, khi BQ đầy nước tiểu thì xung động truyền đến tủy cùng S_2, S₃, S₄ và rồi xung động lại được truyền trở lại bàng quang, kích thích BQ gây co bóp cơ rối đồng thời mở cơ thắt cổ BQ và nước tiểu được tống ra ngoài.

Mặc dù không còn cảm giác mót tiểu nhưng bệnh nhân thường có những dấu hiệu báo trước khi BQ đầy nước tiểu. Các cảm giác đó có thể thấy như nổi da gà; nóng bừng ở mặt; cảm giác tức ở bụng dưới; và để tống nước tiểu ra ngoài bệnh nhân phải kích thích như gõ lên bàng quang; ép chặt 2 đùi; gãi mặt trong đùi hoặc gãi xương cụt để gây kích thích phản xạ co bóp cơ rối và cơ thắt cổ BQ được mở ra.

CÁC BIỂU HIỆN RỐI LOẠN TIỂU TIỆN.

Các biểu hiện rối loạn tiểu tiện (RLTT) trong chấn thương thường gặp như sau: bí đái; bí đái nghịch thường; tiểu tiện ngoài ý muốn định kỳ; không giữ được nước tiểu định kỳ; không giữ được nước tiểu thực sự.

Bí đái (urinary retention):

Bí đái xảy ra ngay sau chấn thương tủy và kéo dài 2 – 3 tháng hoặc lâu hơn.

Người ta cho rằng: khi tủy tổn thương thì cơ rối BQ bị liệt, trong khi đó cơ thắt trong ở cổ BQ lại co chắc, tình trạng đó dẫn tới bí tiểu.

Hết giai đoạn sốc tủy (2 – 3 tháng sau hoặc lâu hơn) cơ rối BQ bắt đầu hồi phục, rối loạn tiểu tiện sẽ có biểu hiện khác nhau, cụ thể như sau: