Bài giảng lâm sàng Hở van hai lá (HoHL)

ĐỊNH NGHĨA

Hở van hai lá (HoHL) là tình trạng van hai lá đóng không kín nên có dòng máu phụt ngược từ thất trái về nhĩ trái trong thời kỳ tâm thu.

NGUYÊN NHÂN

Các nguyên nhân hở van hai lá: tổn thương lá van (thấp tim – hay gặp nhất, viêm nội tâm mạc, chấn thương, bệnh hệ thống – lupus, xơ cứng bì…, bệnh tim bẩm sinh – van hai lá hình dù, sa van hai lá…), tổn thương dây chằng (thấp tim, viêm nội tâm mạc, chấn thương…), tổn thương cột cơ (thiếu máu cơ tim, chấn thương…), nguyên nhân ở vòng van (vôi hóa vòng van, giãn thất trái do nhiều bệnh lý làm giãn vòng van…).

CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán xác định

Cơ năng (có biểu hiện khi HoHL vừa đến nhiều)

Khó thở khi gắng sức, nếu bệnh nặng hơn khó thở sẽ thường xuyên, hồi hộp, đánh trống ngực. Có thể có ho, khạc bọt hồng nếu bệnh nhân có biểu hiện suy tim trái (phù phổi cấp).

Thực thể

Mỏm tim đập mạnh và lệch trái khi thất trái giãn.

Nghe: thổi tâm thu ở mỏm, lan ra nách, âm sắc cao, tiếng thổi thô. TI mờ, T2 mạnh có khi tách đôi. Rung tâm trương lưu lượng.

Nếu HoHL nhiều, biến chứng suy tim: gan to, tĩnh mạch cổ nổi, phù, phổi có ran ẩm.

Cận lãm sàng

Điện tim đồ: dày nhĩ trái, dày thất trái, ngoại tâm thu, thậm chí rung nhĩ…

Chụp tim phổi thẳng: giãn thất trái và nhĩ trái; dấu hiệu ứ máu phổi, phù phổi.

Siêu âm – Doppler tim: rất có giá trị để chẩn đoán HoHL. Dựa vào diện tích (S) dòng màu HoHL để đánh giá mức độ HoHL: nhẹ (S < 4 cm^[1]), vừa (4 cm² < s < 8 cm²) hay nặng (S > 8 cm²). Siêu âm giúp đánh giá: nguyên nhân hở van hai lá, chức năng thất trái, áp lực động mạch phổi…, các tốn thương phối hợp khác…

Thông tim: chụp buồng thất trái cho phép đánh giá mức độ HoHL, chức năng thất trái, áp lực động mạch phổi… nhung chỉ cần thông tim khi siêu âm không phù hợp với lâm sàng hoặc cần chụp động mạch vành.

Chẩn đoán phân biệt

Chủ yếu cần phân biệt giữa các nguyên nhân gây hở hai lá vì điều này quyết định phương pháp điều trị. Siêu âm là phương tiện tốt nhất để xác định và phân biệt các nguyên nhân, tất nhiên cần phải phối họp với các thông số lâm sàng và cận lâm sàng khác.

ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc

Điều trị triệu chứng

Điều trị nguyên nhân

Phòng bệnh ²

HÒ VAN HAI LÁ MẠN TÍNH, NẶNG

Điều trị thuốc