BỆNH LÝ PHỔI KẼ VÀ HIẾM GẶP – Phân Tích Ca Bệnh & Thực Tiễn Lâm Sàng (2025). CHƯƠNG 6

BỆNH LÝ PHỔI KẼ VÀ HIẾM GẶP – PHÂN TÍCH CA BỆNH VÀ THỰC TIỄN LÂM SÀNG (2025)
Rare and Interstitial Lung Diseases – Clinical Cases and Real-World Discussions – © 2025 Elsevier Inc
Biên tập: Claudio Sorino, MD, PhD; Sergio Agati, MD; Sonye Karen Danoff, MD, PhD; Francesco Bonella, MD, PhD; Nicola Scichilone, MD, PhD; Michele Mondoni, MD
Biên dịch: TS.BS. LÊ NHẬT HUY, THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website của Thư viện Y học Medipharm: yhoclamsang.net – sachyhoc.com

PHẦN II: CÁC BỆNH LÝ PHỔI KẼ LIÊN QUAN ĐẾN HÚT THUỐC LÁ

CHƯƠNG 6. VIÊM PHỔI KẼ BONG VẢY BIẾN CHỨNG HOẠI TỬ XƯƠNG CHỎM XƯƠNG ĐÙI DO GLUCOCORTICOID Ở NGƯỜI CÓ TIỀN SỬ HÚT THUỐC

Desquamative interstitial pneumonia complicated by glucocorticoid-induced osteonecrosis of the femoral head in a former smoker
Tomohiro Handa; Ryo Sakamoto; Akihiko Yoshizawa; Claudio Sorino; Arata Azuma
Rare and Interstitial Lung Diseases, CHAPTER 6, 57-68

BỆNH SỬ

Một bệnh nhân nam 61 tuổi được chuyển đến Khoa Hô hấp vì tình trạng khó thở ngày càng tăng. Phim chụp X-quang ngực cho thấy hình ảnh kính mờ và bóng mờ dạng lưới ở cả hai trường phổi dưới kèm theo giảm thể tích phổi (Hình 6.1), gợi ý chẩn đoán viêm phổi kẽ.

TIỀN SỬ Y KHOA

Bệnh nhân là nhân viên văn phòng và không có tiền sử tiếp xúc với bụi hay hít phải các chất độc hại. Ông đã hút thuốc lá khoảng 20 điếu/ngày trong 41 năm, cho đến năm 59 tuổi. Tuy nhiên, ông vẫn tiếp tục tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Tiền sử gia đình không có ai mắc bệnh phổi kẽ. Nơi ở của bệnh nhân là một ngôi nhà gỗ 25 năm tuổi, có ánh nắng tốt và không bị nấm mốc. Ông thường mặc áo khoác lông vũ vào mùa đông.

Bệnh nhân có tiền sử viêm phổi và viêm màng phổi vào năm 45 tuổi. Năm năm trước khi được đánh giá hiện tại, ông được phát hiện có bất thường trên phim X-quang ngực; ông được chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và khí phế thũng (emphysema), và bác sĩ gia đình đã kê đơn thuốc giãn phế quản.

Hình 6.1. Phim chụp X-quang ngực tư thế sau-trước cho thấy hình ảnh kính mờ và bóng mờ dạng lưới ở hai trường phổi dưới.

KHÁM THỰC THỂ VÀ CÁC PHÁT HIỆN LÂM SÀNG BAN ĐẦU

Tại lần khám đầu tiên, bệnh nhân có biểu hiện khó thở với điểm mMRC là 2. Độ bão hòa oxy đo qua mạch nảy (SpO₂) là 95% khi nghỉ ngơi ở khí phòng. Khám thực thể phát hiện ran nổ nhỏ hạt nhẹ ở hai bên đáy phổi. Không có dấu hiệu thực thể nào gợi ý bệnh lý mạch máu collagen (bệnh hệ thống) như hiện tượng Raynaud, đau khớp, ban da, đau cơ hoặc yếu cơ.

Phim Chụp cắt lớp vi tính (CLVT) ngực cho thấy hình ảnh kính mờ chiếm ưu thế ở đáy thùy dưới hai bên bao quanh các kén khí (Hình 6.2). Ngoài ra còn có hạch trung thất sưng to, đặc biệt là vùng dưới chạc ba khí phế quản (carina) (Hình 6.3).

Hình 6.2. Phim chụp CLVT ngực lát cắt ngang (axial) cửa sổ phổi cho thấy hình ảnh kính mờ chiếm ưu thế ở đáy thùy dưới hai bên bao quanh các kén khí.

Hình 6.3. Phim chụp CLVT ngực lát cắt ngang (axial) cửa sổ trung thất cho thấy hạch dưới carina sưng to (mũi tên).

Các xét nghiệm máu cho thấy nồng độ KL-6 tăng nhẹ (696 U/mL, giá trị tham chiếu < 500 U/mL), enzyme chuyển angiotensin (ACE: 30.5 IU/L, giá trị tham chiếu 7.7–29.4 IU/L), IgG4 (134 mg/dL, giá trị tham chiếu 4.5–117 mg/dL), và IgE (500 mg/dL, giá trị tham chiếu < 170 mg/dL), nhưng thụ thể interleukin (IL)-2 hòa tan nằm trong giới hạn bình thường, và tất cả các tự kháng thể kháng bệnh lý mạch máu collagen đều âm tính.

Đo chức năng hô hấp cho thấy rối loạn thông khí hạn chế và giảm khả năng khuếch tán khí: thể tích thở ra gắng sức trong 1 giây đầu tiên (FEV₁)/dung tích sống gắng sức (FVC) 75.7%, dung tích sống (VC) 2.63 L (64.3% giá trị dự đoán), FVC 2.71 L (68.1% giá trị dự đoán), và khả năng khuếch tán của phổi đối với carbon monoxide (DLCO) 45.2% giá trị dự đoán.