BỆNH LÝ PHỔI KẼ VÀ HIẾM GẶP – Phân Tích Ca Bệnh & Thực Tiễn Lâm Sàng (2025). CHƯƠNG 8

BỆNH LÝ PHỔI KẼ VÀ HIẾM GẶP – PHÂN TÍCH CA BỆNH VÀ THỰC TIỄN LÂM SÀNG (2025)
Rare and Interstitial Lung Diseases – Clinical Cases and Real-World Discussions – © 2025 Elsevier Inc
Biên tập: Claudio Sorino, MD, PhD; Sergio Agati, MD; Sonye Karen Danoff, MD, PhD; Francesco Bonella, MD, PhD; Nicola Scichilone, MD, PhD; Michele Mondoni, MD
Biên dịch: TS.BS. LÊ NHẬT HUY, THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website của Thư viện Y học Medipharm: yhoclamsang.net – sachyhoc.com

PHẦN II: CÁC BỆNH LÝ PHỔI KẼ LIÊN QUAN ĐẾN HÚT THUỐC LÁ

CHƯƠNG 8: XƠ PHỔI KẾT HỢP KHÍ PHẾ THŨNG Ở NGƯỜI HÚT THUỐC CÓ THỂ TÍCH PHỔI “CÓ VẺ” BÌNH THƯỜNG

Combined pulmonary fibrosis and emphysema in a smoker with apparently normal lung volumes
Claudio Sorino; Sergio Agati; Stefano Elia; Giulio Melone; Vincent Cottin
Rare and Interstitial Lung Diseases, CHAPTER 8, 81-94

Bệnh Sử

Một người đàn ông 63 tuổi đến phòng khám chuyên khoa Hô hấp ngoại trú phàn nàn về tình trạng khó thở (shortness of breath) khi gắng sức, tình trạng này ngày càng tồi tệ hơn trong năm qua.

Phim chụp X-quang ngực trước đó cho thấy phổi tăng sáng/căng giãn (hyperexpanded) với độ thấu quang tăng nhẹ ở các trường phổi trên và hình ảnh lưới kẽ thô (coarse reticular interstitial pattern) ở đáy phổi và các vùng dưới màng phổi (Hình 8.1).

Tiền Sử Y Khoa

Bệnh nhân là người nghiện thuốc lá nặng (khoảng 30 điếu mỗi ngày trong 40 năm, tương đương 60 bao-năm; trong 3 tháng qua ông đã giảm xuống còn 4 hoặc 5 điếu mỗi ngày). Ông đã làm công nhân xây dựng trong nhiều năm với tiền sử phơi nhiễm nghề nghiệp với bụi xi măng và amiăng (asbestos).

Hơn nữa, bệnh nhân bị thừa cân với chỉ số khối cơ thể (BMI) là 29 và bị tăng huyết áp cùng đái tháo đường típ 2 (Type 2 diabetes). Ông thường xuyên dùng metformin và ramipril.

Trong vài năm, ông đã trải qua các đợt viêm phế quản cấp tính vào những tháng mùa đông, và thường dùng kháng sinh để điều trị.

Khoảng 1 năm trước, bác sĩ đa khoa (GP) của ông đã chỉ định đo chức năng hô hấp (spirometry), kết quả cho thấy các thể tích phổi được bảo tồn. Cụ thể, các giá trị thể tích thở ra gắng sức trong 1 giây đầu tiên (FEV₁), dung tích sống gắng sức (FVC) và tỷ lệ của chúng (FEV₁/FVC) đều nằm trong giới hạn bình thường. Do đó, không có liệu pháp hít dài hạn nào được kê đơn. Bác sĩ đa khoa và Bác sĩ Hô hấp (Pulmonologist) khuyên bệnh nhân nên bỏ thuốc lá.

Do tình trạng khó thở dai dẳng và ho có đờm, bác sĩ đa khoa đã chỉ định chụp X-quang ngực và khám chuyên khoa Hô hấp ngoại trú.

Khám Thực Thể Và Các Dấu Hiệu Lâm Sàng Ban Đầu

Tại thời điểm thăm khám tại phòng khám Hô hấp, bệnh nhân thở êm (eupneic) khi nghỉ ngơi nhưng phàn nàn về tình trạng khó thở khi gắng sức vừa phải như đi bộ nhanh hoặc leo cầu thang. Ông thường ho khạc đờm, đặc biệt là vào buổi sáng, nhưng ông coi điều này là bình thường vì ông từng hút thuốc rất nhiều. Vợ ông cho biết ông thường ngáy to vào ban đêm. Khi các bác sĩ hỏi liệu ông có buồn ngủ vào ban ngày không, ông trả lời rằng ông dễ dàng ngủ gật trong nhiều hoàn cảnh như khi xem TV, ngồi trên ghế bành hoặc ngay cả khi đang ở phòng chờ bệnh viện.

Hình 8.1 Phim X-quang ngực thẳng (A) và nghiêng (B) cho thấy hình ảnh lưới kẽ thô ở đáy phổi và các vùng dưới màng phổi cũng như tăng độ thấu quang không đều của phổi ở các vùng phía trên. Tình trạng phổi căng giãn (hyperexpansion) cũng rõ ràng với sự gia tăng đường kính trước sau của lồng ngực và khoảng sáng sau xương ức. Đường viền cơ hoành gần như bình thường.

Độ bão hòa oxy đo qua mạch nảy (SpO₂) là 92% khi thở khí phòng. Khám phổi cho thấy rì rào phế nang giảm lan tỏa và có ran nổ (crackles) ở cả hai đáy phổi. Ông không có biểu hiện xanh xao hay ngón tay dùi trống (finger clubbing). Các xét nghiệm máu gần đây cho thấy nồng độ hemoglobin khá cao (Hb 18,2 g/dL [182 g/L]; giới hạn bình thường cho nam giới trưởng thành 13,8–17,2 g/dL [138-172 g/L]) và hematocrit (Hct 54,8% [0,548 L/L]; giới hạn bình thường cho nam giới trưởng thành 42–52% [0,42-0,52 L/L]). Bạch cầu, tiểu cầu, chức năng gan thận, điện giải đồ và các chỉ số viêm đều bình thường.

Thảo Luận Chủ Đề 1