Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 26. THUỐC TĂNG CO BÓP CƠ TIM & THUỐC VẬN MẠCH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 26. THUỐC TĂNG CO BÓP CƠ TIM VÀ THUỐC VẬN MẠCH

Inotropes and vasopressors (vasoactive drugs)
Adam M. Deane; Ashish K. Khanna; John Myburgh
Oh’s Intensive Care Manual, 26, 232-240

GIỚI THIỆU

Sử dụng thuốc để hỗ trợ cho hệ tuần hoàn đang suy yếu là một nền tảng cơ bản trong y học hồi sức cấp cứu. Mục tiêu chính của các loại thuốc này là phục hồi tình trạng giảm tưới máu hệ thống và tưới máu vùng về lại mức sinh lý bình thường.

ĐỊNH NGHĨA

Thuốc tăng co bóp cơ tim (inotropic agents) là những thuốc tác động lên tim bằng cách làm tăng vận tốc và lực co rút của các sợi cơ tim. Sự gia tăng sức co bóp (contractility) này dẫn đến kết quả làm tăng cung lượng tim (cardiac output) và huyết áp hệ thống.

Thuốc vận mạch (vasopressors) là những thuốc có tác dụng chủ yếu làm co mạch máu ngoại vi, bao gồm cả động mạch và tĩnh mạch, nhằm mục đích làm tăng huyết áp động mạch trung bình (mean arterial pressure).

Ranh giới phân biệt giữa thuốc tăng co bóp cơ tim và thuốc vận mạch mang tính tương đối. Do tác dụng dược lực học của các nhóm thuốc này có sự chồng chéo, việc sử dụng thuật ngữ ‘liệu pháp tác dụng mạch máu’ (vasoactive therapy) sẽ mô tả chính xác và bao quát hơn.

Trước đây, thực hành lâm sàng thường bị chi phối bởi các nguyên lý sinh lý học và dược lý học, kinh nghiệm lâm sàng cá nhân, thói quen ưu tiên của từng cơ sở y tế và sự sẵn có của thuốc. Điều này dẫn đến sự khác biệt lớn trong thực hành liên quan đến việc chỉ định thuốc tác dụng mạch máu. Gần đây, nhiều thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên chất lượng cao đã được công bố, cung cấp một cơ sở bằng chứng vững chắc hơn để định hướng thực hành lâm sàng.

Các thuốc tác dụng mạch máu được sử dụng thường xuyên nhất là các catecholamine tự nhiên, bao gồm noradrenaline (norepinephrine) và adrenaline (epinephrine). Những thuốc này mang cả tác dụng tăng co bóp cơ tim dương tính lẫn các tác động đa dạng lên hệ mạch máu tĩnh mạch và tiểu động mạch.

Hộp 26.1 trình bày các đặc điểm của một thuốc tác dụng mạch máu lý tưởng.