Chẩn đoán Hình ảnh Nhập môn, Ấn bản thứ 5. Phụ lục Điện tử E: Lịch sử ban đầu và Sự Hân hoan của Công chúng về Khám phá Tia X

Chẩn đoán Hình ảnh Nhập môn: Các Nguyên lý và Dấu hiệu Nhận biết, Ấn bản thứ 5
Tác giả: William Herring, MD, FACR – © 2024 Nhà xuất bản Elsevier
Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Chủ biên Bản dịch tiếng Việt)

Phụ lục E: Lịch sử ban đầu và Sự Hân hoan của Công chúng về Khám phá Tia X
Early History and Public Exuberance of the Discovery of X-rays
William Herring, MD, FACR
Learning Radiology, e-Appendix E, e45-e49

Thật khó để tưởng tượng mức độ phấn khích lan tỏa khắp thế giới ngay sau khám phá ra tia X của Wilhelm Roentgen vào năm 1895. Lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta có thể nhìn thấy bên trong cơ thể con người khi họ vẫn còn sống và không cần đến phẫu thuật. Vào thời điểm đó, sự đưa tin của báo chí về một khám phá khoa học là chưa từng có về quy mô và cường độ. Các bản tin giật gân về những tia sáng mới và bí ẩn đã xuất hiện trên toàn thế giới. Trong vòng một năm, tia X đã được sử dụng cho gần như mọi thứ có thể tưởng tượng được (Bảng eE.1).

Bảng eE.1 Dòng thời gian các sự kiện được thảo luận trong chương này

Wilhelm Roentgen

Wilhelm Roentgen, được coi là “cha đẻ” của ngành chẩn đoán hình ảnh, đã thực hiện khám phá đáng chú ý của mình về một dạng bức xạ điện từ mới mà ông gọi là tia X vào ngày 8 tháng 11 năm 1895. Trong vòng vài tuần, ông đã trình bày bài báo của mình “Về một loại tia mới” trước một hiệp hội y khoa ở Wurzburg, Đức, và 3 tháng sau khám phá của ông, tia X đã được sử dụng trong lâm sàng tại Hoa Kỳ. Giống như Marie và Pierre Curie, ông không bao giờ tìm cách đăng ký bằng sáng chế cho các khám phá của mình, tin rằng chúng nên được cung cấp công khai miễn phí. Ông đã nhận được giải Nobel Vật lý đầu tiên trong lịch sử vào năm 1901 cho khám phá của mình.

Thomas Edison

Sự chấp nhận của công chúng đối với tia X phần lớn có thể bắt nguồn từ nhà phát minh hàng đầu của Mỹ thời bấy giờ, Thomas Edison. Edison đã có kinh nghiệm thử nghiệm với các ống chân không và dây tóc trong khi cải tiến bóng đèn và ngay lập tức bị cuốn hút bởi tia X mới.

Edison được ghi nhận là người đã thiết kế và sản xuất máy X-Quang tăng sáng truyền hình thương mại đầu tiên, nhưng ông cũng muốn tạo ra một máy X-Quang tăng sáng truyền hình gia đình (Hình eE.1) và đang tìm cách phát minh ra một bóng đèn hoạt động bằng cách sử dụng tia X.

Hình eE.1 Máy X-Quang tăng sáng truyền hình của Edison. Một bản phác thảo về máy X-Quang tăng sáng truyền hình mà nhà phát minh Thomas Edison đã hình dung sẽ có trong nhà của mọi người để sử dụng cá nhân.

Vào tháng 5 năm 1896, Edison, cùng với Clarence Dally, trợ lý của ông, đã đến triển lãm của Hiệp hội Ánh sáng Điện Quốc gia tại thành phố New York để trình diễn máy X-Quang tăng sáng truyền hình của mình. Hàng trăm người đã xếp hàng để có cơ hội đứng trước một màn hình huỳnh quang, sau đó nhìn vào ống kính để thấy xương của chính mình (Hình eE.2).

Hình eE.2 Thomas Edison tại triển lãm năm 1896. Edison, cùng với trợ lý Clarence Dally, tại triển lãm của Hiệp hội Ánh sáng Điện Quốc gia ở thành phố New York để trình diễn máy X-Quang tăng sáng truyền hình của mình. Đám đông đã xếp hàng để có cơ hội đứng trước màn hình X-Quang tăng sáng truyền hình.

Clarence Dally là một thợ thổi thủy tinh và là một trong những trợ lý đáng tin cậy nhất của Edison. Dally đã thực hiện phần lớn các thí nghiệm với các ống tia X mạnh nhất của Edison, sử dụng chính đôi tay của mình làm vật thể được chiếu X-Quang tăng sáng truyền hình trong nhiều giờ.

Trong vài năm, Dally bắt đầu xuất hiện các tổn thương da ở bàn tay trái, rụng tóc trên đầu, rụng lông mi và lông mày. Không lâu sau đó, các tổn thương da phát triển trên cả hai cánh tay, đòi hỏi phải cắt cụt cả hai tay. Ông qua đời vì ung thư liên quan đến phơi nhiễm bức xạ vào năm 1904, 8 năm sau khi ông bắt đầu thử nghiệm với tia X.

Một nhận thức ngày càng lớn rằng loại tia mới này có khả năng gây hại, cũng như mang lại lợi ích to lớn. Chính Edison đã từ bỏ phát minh này. “Đừng nói với tôi về tia X,” ông nói. “Tôi sợ chúng.”¹

Máy X-Quang tăng sáng truyền hình ở khắp mọi nơi

Máy X-Quang tăng sáng truyền hình không hoàn toàn có mặt trong mọi gia đình, nhưng vào thời đó, việc mua các thiết bị cần thiết để thực hiện chụp X-quang tương đối đơn giản: một máy phát điện, một ống Crooke (ống tia X), và một màn hình huỳnh quang là những thành phần chính.

Bởi vì bất kỳ ai cũng có thể vận hành thiết bị và không cần giấy phép, các nhiếp ảnh gia, những người đam mê điện, giáo viên khoa học, thậm chí cả các chuyên gia làm đẹp thường mở các “phòng chụp” độc lập (Hình eE.3).

Hình eE.3 Quảng cáo cho một Phòng chụp X-quang. Các tờ báo đăng quảng cáo cho “Phòng chụp X-quang”, nơi bất kỳ ai cũng có thể trả một khoản phí nhỏ để xem xương bàn tay của mình.

Các bác sĩ, tất nhiên, rất háo hức sử dụng các tia mới này. Việc bổ sung một bộ máy X-quang vào phòng khám của họ được coi là một sự kiện đáng chú ý, không chỉ vì tác động của nó đối với việc chăm sóc bệnh nhân mà còn đối với tài chính của phòng khám. Sự xuất hiện của một “máy X-quang” trong phòng khám của một bác sĩ là một sự phát triển lớn không chỉ đối với bác sĩ mà còn đối với cả thị trấn và tạo ra thêm nhiều câu chuyện về bức xạ, sức khỏe, y học và khoa học từ hầu hết các tờ báo vào cuối thế kỷ XIX.