Chẩn đoán và điều trị lao màng tim

Nguồn: “ Phác đồ điều trị 2020”- Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch

ĐẠI CƯƠNG

Có ba thể lâm sàng: Viêm khô màng ngoài tim, tràn dịch màng ngoài tim và viêm màng ngoài tim co thắt.

TRIỆU CHỨNG

Triệu chứng nhiễm lao chung

Sốt, vã mồ hôi, mệt mỏi, sụt cân, …

Triệu chứng cơ năng

Đau nặng tức ngực, ho, khó thở phải ngồi mới dễ thở, đôi khi cảm giác nghẹn hay nuốt nghẹn …

Triệu chứng thực thể

Mạch nhanh, mạch nghịch, tiếng tim mờ, gan to, bụng báng, phù, tĩnh mạch cổ nổi, …

CẬN LÂM SÀNG

X-quang lồng ngực

Thường có bóng tim lớn, có thể có hình ảnh thâm nhiễm ở phổi, tràn dịch màng phổi, …

ECG

Thường có nhịp nhanh, thay đổi ST-T không đặc hiệu, đoạn PR thay đổi, đoạn ST chênh lên, điện thế thấp, hiện tượng so le điện thế, …

Siêu âm tim

Xác định mức độ tràn dịch màng tim, tình trạng chèn ép tim, đo độ dày màng ngoài tim, phân xuất tống máu (EF) của tim giảm.

Chụp CT Scan ngực

Giúp xác định tình trạng tràn dịch và dày màng ngoài tim,  các biến đổi của hạch trung thất.

Chọc rút dịch màng ngoài tim

Chỉ định chọc dò màng ngoài tim:

Để chẩn đoán tràn dịch màng tim, khi siêu âm phát hiện mức độ dịch từ trung bình đến nặng.

Để điều trị trong giải áp chèn ép tim cấp.

Các xét nghiệm cần làm dịch màng tim: Protein, LDH, tế bào, tế bào lạ, AFB (soi trực tiếp) và cấy – kháng sinh đồ, PCR lao, ADA

Các xét nghiệm khác:

Soi, cấy tìm AFB/ đàm, IDR, …

Sinh thiết màng ngoài tim

CHẨN ĐOÁN

Bệnh nhân có bằng chứng viêm màng ngoài tim với dịch màng tim là dịch tiết dịch tiết (khi có ít nhất 1 trong 3 tiêu chuẩn sau: protein dịch/ huyết thanh >0,5; LDH dịch/huyết thanh >0,6; LDH dịch >2/3 mức giới hạn trên của trị số LDH huyết thanh bình thường) được chẩn đoán:

Lao màng ngoài tim xác định: khi thỏa mãn ít nhất 1 trong 2 tiêu chuẩn sau:

Tìm thấy AFB qua soi/cấy dịch màng tim.

Tìm thấy AFB hoặc u hạt bã đậu (caseating granulomata) và đại bào Langhanstrên mẫu sinh thiết màng ngoài tim.

Có thể lao màng ngoài tim: khi thỏa mãn ít nhất 1 trong các tiêu chuẩn sau:

Có lao một cơ quan khác đã được xác định.

Giá trị ADA tăng > 40 U/L