Chẩn đoán và điều trị bệnh còn ống động mạch

1. ĐẠI CƯƠNG

Ống động mạch nối liền nơi phân nhánh động mạch phổi (ĐMP) và eo động mạch chủ (ĐMC). Ống động mạch thông thương trong thời kỳ bào thai và đóng lại ngay sau khi bé sanh ra đời.

Còn ống động mạch xảy ra trong 5 đến 10% tất cả các bệnh tim bẩm sinh, thường gặp ở nữ hơn nam (tỉ lệ nam/nữ = 1/3).

Ống động mạch thường có dạng hình nón với đầu phía động mạch phổi nhỏ hơn, ống  động mạch có thể dài hay ngắn, thẳng hay ngoằn ngoèo.

1. CHẨN ĐOÁN

2.1. Lâm sàng:

Triệu chứng cơ năng :

• Thường không có triệu chứng nếu ống động mạch nhỏ
• Ống động mạch lớn có thể gây viêm phổi, xẹp phổi và suy tim ứ huyết

(thở nhanh, khó thở khi gắng sức, chậm lên cân)

Triệu chứng thực thể:

          – Tim nhanh, thở nhanh nếu bệnh nhân có suy tim.

– Trong trường hợp ống động mạch lớn mạch ngoại biên nẩy mạnh, hiệu áp

rộng, mỏm tim tăng động, có thể có rung miêu tâm thu ở phần trên bờ ức trái.

– Tiếng T2 thường bình thường, có thể có T2 mạnh nếu có tăng áp phổi; âm

thổi liên tục từ 1/6 đến 4/6 nghe rõ nhất ở vùng dưới đòn trái hoặc phần trên bờ

ức trái. Có thể có rung tâm trương ở mỏm.

Trong trường hợp ống động mạch nhỏ các triệu chứng thính chẩn trên có

thể không có.

– Nếu bệnh nhân đã có bệnh lý mạch máu phổi, sẽ có shunt phải – trái gây ra

triệu chứng tím phân biệt: tím ở nửa dưới của cơ thể.

2.2. Cận lâm sàng:

Điện tâm đồ (ECG) và X-quang tùy thuộc vào kích thước ống động mạch:

• Trong trường hợp ống động mạch kích thước nhỏ: ECG và X-quang gần như bình thường.
• Trong trường hợp ống động mạch kích thước lớn còn shunt trái – phải nhiều: dấu hiệu tăng tải thất trái, thay đổi sóng ST-T trên ECG, buồng tim lớn, cung động mạch phổi phồng và tăng tuần hoàn phổi chủ động trên X-quang.
• Khi áp lực ĐMP tăng nhiều có thể sẽ có hình ảnh phì đại 2 tâm thất trên ECG; trên X-quang bóng tim sẽ nhỏ đi với hình ảnh tuần hoàn phổi tăng đậm ở gốc, giảm nặng ở ngoại vi.

Siêu âm tim: Siêu âm tim là phương tiện thay thế gần như hoàn hoàn thông tim chụp       cản quang mạch máu trong chẩn đoán bệnh lý còn ống động mạch, cùng các tổn thương phối hợp.