Điều trị tích cực đột quỵ não

Theo Tổ chức Đột qụy não Thế giới (2008), đột qụy não có tỷ lệ tử vong cao, đứng thứ hai sau bệnh tim mạch (tử vong do bệnh tim mạch khoảng 7 triệu người/năm). Năm 2006 trên thế giới có trên 5 triệu người tử vong do đột qụy não, trong đó chỉ có 0,78 triệu người ở các nước phát triển, còn lại ở các nước nghèo và đang phát triển; nếu tính theo tuổi từ 30 – 69 thì tỷ lệ tử vong có sự dao động lớn giữa Liên bang Nga 180/100.000 dân, Trung Quốc 95/100.000 dân và Vương quốc Anh 20/100.000 dân. Tế bào thần kinh là tế bào quý phái không có dự trữ oxy và glucose; nếu chỉ thiếu oxy trong vòng 4 – 5 phút là tổn thương không hồi phục. Dưới kính hiển vi điện tử người ta ước tính não một người bình thường có khoảng 100 tỷ tế bào thần kinh, trung bình mỗi lần bị đột qụy mất khoảng 12 tỷ tế bào, mỗi giờ chết khoảng 1,2 tỷ tế bào; vì vậy chúng ta càng thấu hiểu khuyến cáo của Tổ chức Đột qụy não Thế giới trong cấp cứu điều trị đột qụy não “thời gian là não” (Time is Brain).

Điều trị đột qụy não là một trong những lĩnh vực khó khăn phức tạp; do vậy, hiện nay có nhiều quan điểm, trường phái chưa đồng thuận. Chúng tôi xin tập hợp một số điểm vừa mang tính chất kinh điển, vừa có tính cập nhật hiện đang được dùng ở nước ta để các đồng nghiệp tham khảo.

ĐẠI CƯƠNG

Định nghĩa đột qụy não theo Tổ chức Y tế Thế giới năm 1989

Đột qụy não là tình trạng mất đột ngột hoặc cấp tính các chức năng của não, tồn tại trên 24 giờ hoặc dẫn tới tử vong trước 24 giờ, các triệu chứng thần kinh khu trú phù hợp với sự cấp máu và nuôi dưỡng của động mạch não, loại trừ yếu tố chấn thương sọ não.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chảy máu não

Do tăng huyết áp

Do vỡ túi phình động mạch não

Do dị dạng động – tĩnh mạch

Rối loạn đông cầm máu

Chảy máu trong ổ nhồi máu não

Chảy máu không xác định rõ nguyên nhân

Nguyên nhân nhồi máu não

Huyết khối (thrombosis)

Tắc mạch (embolism)

Co thắt mạch (vasoconstriction)

Phân loại lâm sàng đột qụy não

Đột qụy chảy máu não

Chảy máu trong nhu mô não

Chảy máu não – tràn máu não thất

Chảy máu não thất nguyên phát

Chảy máu dưới màng nhện

Chảy máu não sau nhồi máu não