Dụng cụ ống thông (catheter) trong chụp và can thiệp mạch vành

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi học xong bài này, học viên có khả năng:

1. Biết khái niệm cơ bản về kích thước hay dùng trong catheter chụp, can thiệp động mạch vành.
2. Phân biệt được catheter chụp, can thiệp động mạch vành.
3. Nhận biết được hình dạng một số catheter chụp, can thiệp động mạch vành thường dùng.
4. Biết cách lựa chọn catheter chụp, can thiệp động mạch vành ở các trường hơp bình thường và đặc biệt.

NỘI DUNG

I. ĐẠI CƯƠNG VỀ CATHETER CHỤP ĐỘNG MẠCH VÀNH [1]

Catheter chẩn đoán được phát triển cho chụp động mạch vành được làm từ polyetylen hoặc polyurethane với một wire bện bên trong để cho phép chuyển động lên và kiểm soát hướng(torque) và để tránh xoắn. Đường kính ngoài của catheter nằm trong khoảng từ 4F đến 8F, nhưng catheter 5F và 6F được sử dụng phổ biến nhất để chụp động mạch chẩn đoán.

Kích thước catheter được xác định bằng phép đo đường kính ngoài và thường được biểu thị bằng kích thước của Pháp (Fr).Thang đo French (viết tắt là Fr) thường được sử dụng để đo kích thước của catheter hoặc sheath, được nghĩ ra bởi một nhà sản xuất dụng cụ phẫu thuật ở Paris, Joseph-Frédéric-Benoît Charrière (1803-1876).

Kích thước French ÷ 3= đường kính catheter / sheath tính bằng milimét.

6 Fr → (6 ÷ 3) = 2 mm

9 Fr → (9 ÷ 3) = 3 mm

Trong khi đó kích thước sheath được xác định bằng phép đo đường kính trong.

1. Judkins Catheter.

Catheter Judkins trái (JL) được tạo hình để cho phép xâm nhập vào lỗ động vạch vành trái từ đường đùi với thao tác tối thiểu (Hình 1, 2).

Hình 1: Đường cong thứ nhất (mũi tên trên) và đường cong thứ hai (mũi tên dưới) của catheter Judkins trái (JL)

Hình 2: Hình dạng các đầu catheter chụp mạch vành. AL = Amplatz left; AR = Amplatz right; CAS = Castillo; CB = coronary bypass catheter; IM = internal mammary; JL = Judkins left; JR = Judkins right; LCB = left coronary bypass graft; LUM = lumen; Mod = modified; MP = multipurpose; NIH = National Institutes of Health; PIG = pigtail; RCB = right coronary bypass graft; SON = Sones.

Hình dạng catheter JL có thể được sử dụng từ đường động mạch cánh tay hoặc động mạch quay trái hoặc phải, nhưng một catheter có độ cong nhỏ hơn 0,5 cm so với yêu cầu đối với đường đùi nói chung là phù hợp hơn cho việc gắn vào mạch vành. Catheter JR được định hình để cho phép đi vào động mạch vành phải (RCA) với thao tác xoay nhẹ (theo chiều kim đồng hồ) từ bất kỳ phương pháp tiếp cận mạch máu quay hay đùi.

Lựa chọn hình dạng catheter Judkins dựa trên đặc điểm cơ thể của bệnh nhân và kích thước của gốc động mạch chủ. Động mạch vành trái (LCA) dễ dàng gắn kết với catheter JL 4.0 từ đường đùi ở hầu hết bệnh nhân, trong khi bệnh nhân bị giãn gốc động mạch chủ lên (ví dụ, trong bối cảnh hẹp động mạch chủ bẩm sinh và giãn gốc động mạch chủ) có thể cần sử dụng JL 5.0 hoặc 6.0. Ở bệnh nhân phình động mạch chủ lên, dùng nhiệt sửa đổi catheter để đạt được hình dạng JL 7.0 đến 10.0 có thể được yêu cầu để chụp động mạch thành công. Cần biết chiều dài (tính bằng cm, từ 3,5 đến 6cm) của đoạn giữa đường cong thứ nhất và thứ hai xác định kích thước đường cong của catheter Judkins (sẽ đề cập thêm trong phần catheter can thiệp). Sử dụng dạng Judkins quá nhỏ so với động mạch chủ lên thường dẫn đến việc gập lại catheter trong gốc động mạch chủ.Kỹ thuật tốt nhất để lấy catheter Judkins ra khỏi cơ thể bao gồm rút catheter vào động mạch chủ xuống và đẩy guidewire ngược lên.Khi rút catheter và guidewire đồng thời catheter sẽ thẳng ra và có thể được lấy ra khỏi cơ thể một cách an toàn mà không làm xé vị trí tiếp cận động mạch.

2. Amplatz Catheters:

Catheter Amplatz có thể được sử dụng cho phương pháp tiếp cận xương đùi hoặc cánh tay để chụp động mạch vành.

Các catheter Amplatz tạo thành một sự thay thế tuyệt vời trong các trường hợp mà catheter Judkins không thích hợp để vào động mạch vành. Có thể sử dụng catheter Amplatz L-1 hoặc L-2 cho chụp mạch vành từ phương pháp tiếp cận động mạch cánh tay hoặc quay phải. catheter Amplatz phải hiệu chỉnh (AR-1 hoặc AR-2) có thể được dùng để cài vào RCA hoặc SVG xuất phát theo chiều ngang hoặc hướng lên.

3. Các catheter khác

Các catheter khác được sử dụng cho chụp động mạch vành bao gồm catheter IMA (động mạch vú trong) trái với đầu nhọn cho phép gắn vào IMA hoặc RCA xuất phát cao. Hình dạng catheter cho phép sự tham gia của SVG bao gồm catheter đa năng và JR,Amplatz phải có chỉnh sửa, và catheter có hình dạng gậy khúc côn cầu. Các catheter được thiết kế đặc biệt để gắn vào động mạch vành từ đường quay cũng đã được đã phát triển.