Gãy cổ xương đùi

ĐẠI CƯƠNG

Đặc điểm chung :

Là loại gãy xương ở vị trí giữa chỏm xương đùi và khối mấu chuyển rất thường gặp nhất là ở người già

Tiên lượng về mặt cơ năng thường nặng nề vì hay gặp các biến chứng khớp giả, hoại tử tiêu chỏm, thoái hóa khớp nhất là ở các BN cao tuổi.

Ở người già cần chú ý các biến chứng toàn thân do phải nằm bất động lâu ngày dễ gây tử vong.

Một số đặc điểm về giải phẫu và tổ chức học :

Hình thể : cổ xương đùi hợp với thân xương đùi 1 góc từ 125-130⁰ trên hình diện thẳng, 22-25⁰ trên bình diện nghiêng.

Cấu trúc xương vùng cổ xương đùi có 2 hệ thống bè xương: hệ bè quạt ở cổ chỏm và hệ cung nhọn ở vùng mấu chuyển.Giữa 2 hệ thống bè xương là điểm yếu ở cổ xương đùi, tam giác Ward. Do đó BN cao tuổi dễ gãy cổ xương đùi khi ngã đập mông xuống nền nhà.

Nuôi dưỡng vùng cổ xương đùi có 3 nguồn mạch chính :

Cuống trên: là nhánh tận của động mạch mũ sau gồm 3-4 động mạch hở chạy áp sát trên mặt sau của cổ dưới bao hoạt dịch vào xương ở gần bờ sụn, nhân ra các nhánh nối với các động mạch khác, cuống này dễ bị tổn thương trong gãy cổ xương đùi.

Cuống dưới: cũng là nhánh của động mạch mũ sau. Gồm 2-3 động mạch ở trong các nếp của bao khớp, nuôi dưỡng ¼ ngoài của chỏm, bờ dưới của ổ cuống mạch ít bị tổn thương khi gãy xương.

Cuống trong: là động mạch dây chằng tròn, ngành của động mạch bịt, nuôi dưỡng 1 vùng nhỏ của chỏm xung quanh dây chằng tròn.

Nguyên nhân và cơ chế gãy xương:

Do chấn thương:

Chấn thương trực tiếp : ngã đập vùng mấu chuyển to xuống đất. Lực truyền qua cổ xương đùi và gây gãy. Cơ chế này thường tạo nên thể gẫy dạng( 2 mấu xương cấm gắn vào nhau) chấn thương trực tiếp ít gặp

Chấn thương gián tiếp: lực chấn thương tác động vào gối hoặc bàn chân trong tư thế đùi khép tạo ra 1 lực dồn bẻ làm gãy cổ xương đùi.Cơ chế này hay gặp.

Đối với người trẻ thường do cả lực chấn thương mạnh như xe đè, ngã cao… Ở người già do xương thưa, chỉ cần 1 lực chấn thương nhỏ cũng có thể gãy.

Do bệnh lý

Có thể gặp gãy cổ xương đùi do bệnh lý như nang xương, viêm xương, u xương, di căn ung thư…

Giải phẫu bệnh lý

Vị trí gãy: gãy dưới chỏm, gãy cổ chính danh, gãy nền cổ

Đường gãy :có thể nằm hơi ngang hoặc thẳng đứng.

Di lệch :

Gãy thể dạng : 2 đoạn gãy gài cắm vào nhau.Tạo góc mở lên trên

Gãy thể khép : Chỏm xương thường bị xoay trong