Hiện tượng Raynaud

Hiện tượng Raynaud là kết quả của sự thay đổi màu sắc da ở các vùng đặc biệt như ngón tay hay ngón chân sau khi tiếp xúc với sự thay đổi nhiệt độ (lạnh hay nóng) hoặc những sự kiện về cảm xúc do sự co thắt các mạch máu.

Sự thay đổi màu da xảy ra do sự co thắt bất thường của mạch máu gây ra sự giảm nguồn cung cấp máu cho một số mô. Ban đầu, các ngón tay ngón chân bị chuyển thành màu trắng do sự giảm cung cấp máu. Sau đó các ngón chuyển thành màu xanh vì sự thiếu oxy kéo dài. Cuối cùng, các mạch máu dãn ra lại, gây ra một số vùng có hiện tượng “nhuộm màu đỏ máu”, điều này làm các ngón trở nên đỏ. Trình tự này tạo ra 3 pha thay đổi màu:

Trắng                =>                   Xanh                         =>                    Đỏ

Sau đó da trở về bình thường. Hiện tượng Reynaud thường xảy ra nhất lúc tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, đây là đặc trưng của hiện tượng Raynaud.

Hiện tượng Raynaud thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới. Hiện tượng Reynaud đơn thuần xảy ra trên một người bình thường được gọi là bệnh Raynaud. Khi nó đi kèm với các bệnh khác, được gọi là hiện tượng Reynaud.

2. NGUYÊN NHÂN GÂY RA HIỆN TƯỢNG RAYNAUD

Các nguyên nhân nguyên phát và thứ phát của Reynaud chưa được biết. Cả sự bất thường của thần kinh điều khiển đường kính mạch máu và sự nhạy cảm của thần kinh mạch máu khi tiếp xúc với lạnh được nghi ngờ là yếu tố góp phần gây ra hiện tượng này. Sự thay đổi màu sắc đặc trưng của các ngón có liên quan đến sư co hẹp mạch máu, tiếp theo là sự dãn nở đột ngột, như đã mô tả trên.

Các động mạch nhỏ của các ngón có thể có một lớp cơ rất mỏng lót bên trong chúng, khi chúng co thắt có thể dẫn đến sự thu hẹp bất thường của thành mạch.

3. TRIỆU CHỨNG VÀ DẤU HIỆU HIỆN TƯỢNG RAYNAUD

Các triệu chứng của Reynaud phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng về số lần và thời gian co thắt của mạch máu.

3.1. Triệu chứng

– Lạnh ngón tay hoặc ngón chân.
– Trình tự thay đổi màu sắc trên da của phản ứng với lạnh hoặc căng thẳng thần kinh, lúc đầu trắng bệch do co thắt các mạch máu, rồi chuyển dần sang màu tím do thiếu máu, rồi đỏ do dãn mạch, cuối cùng da trở về bình thường.
– Tê, cảm giác gai hoặc đau nhức khi nóng lên hoặc giảm căng thẳng.

Hầu hết các bệnh nhân bị bệnh nhẹ chỉ nhận thấy sự thay đổi màu da khi tiếp xúc với lạnh. Họ cũng có thể ngứa ran và tê nhẹ ở các ngón, điều này biến mất khi màu sắc trở lại bình thường.

Khi sự co thắt mạch máu trở nên nhiều hơn, các dây thần kinh cảm giác bị kích thích bởi tình trạng thiếu oxy cung cấp cho các mô có thể gây đau các ngón liên quan. Hiếm khi, sự nghèo cung cấp oxy cho các mô có thể gây ra lở loét các đầu ngón, lở loét có thể gây nhiễm trùng. Tiếp tục với tình trạng thiếu oxy thì hoại tử sẽ xảy ra.

Những vùng khác của cơ thể có thể bị ảnh hưởng bởi Reynaud gồm mũi, tai,  lưỡi và núm vú. Những vùng này hiếm khi phát triển thành lở loét nhưng chúng lại cảm giác tê và đau đớn.

Bệnh nhân với hội chứng Reynaud thứ phát có thể liên quan đến các bệnh cơ bản của họ. Hiện tượng Reynaud là triệu chứng ban đầu của 70%  bệnh nhân xơ cứng bì, da và bệnh khớp.

Bệnh thấp khớp thường xuyên liên quan đến hiện tượng Reynaud bao gồm lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjogren.