Hội chứng Buồng trứng Đa nang. CHƯƠNG 6. SỰ GIAO THOA GIỮA STRESS OXY HÓA VÀ VIÊM MẠN TÍNH TRONG CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Hội chứng Buồng trứng Đa nang: Từ Cơ sở Khoa học đến Các Tiến bộ Lâm sàng trong Suốt Cuộc đời | Polycystic Ovary Syndrome – Basic Science to Clinical Advances Across the Lifespan.
Biên tập: Rehana Rehman and Aisha Sheikh | (C) 2025 Nhà xuất bản Elsevier.
Dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Ngô Đức Kỷ

CHƯƠNG 6. SỰ GIAO THOA GIỮA STRESS OXY HÓA VÀ VIÊM MẠN TÍNH TRONG CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Faiza Alam

Giới Thiệu: Vai Trò Của Stress Oxy Hóa Và Viêm Mạn Tính Trong Cơ Chế Bệnh Sinh Của Hội Chứng Buồng Trứng Đa Nang

Các quá trình sinh sản đòi hỏi các nang buồng trứng (ovarian follicles) phải phát triển một cách liên tục. Để đạt được sự phát triển này, một số thay đổi về cấu trúc xảy ra trong mỗi chu kỳ sinh dục (estrous cycle), bao gồm các thay đổi ở nội mạc tử cung, buồng trứng và tử cung. Ngoài những thay đổi này, nhiệt độ cơ bản của cơ thể cũng dao động, tương ứng với sự thay đổi độ dày của nội mạc tử cung. Hơn nữa, với sự xâm nhập của tinh trùng vào hệ thống sinh sản nữ, một quá trình gồm ba bước sẽ diễn ra nếu có trứng hiện diện trong vòng 24 giờ sau khi tinh trùng xâm nhập, được gọi là quá trình “thụ tinh” (fertilization) của trứng hay sự mang thai. Một quá trình rất quan trọng là sự làm tổ (implantation) diễn ra sau quá trình thụ tinh để tiến triển thành một thai kỳ thành công. Toàn bộ diễn tiến này từ lúc trưởng thành của các tế bào hạt (granulosa cells) đến khi làm tổ của noãn đã thụ tinh (fertilized ovum) đòi hỏi một môi trường nhất định để đạt được khả năng sinh sản. Các gốc tự do chứa oxy (Reactive Oxidant Species – ROS) trong giới hạn của chúng là rất cần thiết cho các con đường truyền tín hiệu (signaling transduction pathways) trong quá trình sinh nang noãn (folliculogenesis), quá trình trưởng thành của noãn bào (oocyte maturation), và sự phát triển của phôi thai (embryologic development).

Hệ Thống Chất Oxy Hóa Và Chất Chống Oxy Hóa

Một lượng ROS được tạo ra ở mức độ vừa phải là điều kiện thuận lợi cần thiết cho sự trưởng thành của noãn bào; tuy nhiên, nồng độ các chất oxy hóa không được kiểm soát sẽ làm suy giảm chất lượng noãn bào, gây ảnh hưởng tiêu cực đến các kết quả sinh sản.

Trong quá trình sản xuất năng lượng của ty thể (mitochondria), các gốc tự do (free radicals) được tạo ra sẽ không gây ra các tác động có hại nếu bị đối kháng bởi các chất chống oxy hóa (antioxidants). Nếu không, quá trình oxy hóa do gốc tự do có thể gây ra sự thoái hóa nang noãn (follicular atresia) và sự lão hóa của các noãn bào. Do đó, sự cân bằng và phục hồi môi trường oxy hóa là rất quan trọng đối với sự phát triển tiến triển tự nhiên của noãn bào, tính toàn vẹn của tế bào, và sự cân bằng hormone cần thiết cho hoạt động sinh sản tích cực.

Sự lão hóa của các noãn bào đi kèm với tuổi tác ngày càng tăng của người phụ nữ và sự căng thẳng tâm lý (psychological stress) dai dẳng là hai yếu tố nguy cơ chính ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh của chúng. Gần thời kỳ mãn kinh, biểu đồ dự trữ buồng trứng (ovarian reserve) suy giảm, làm giảm sự ổn định hormone và khả năng hoạt động chức năng của các noãn bào vốn rất cần thiết cho khả năng sinh sản. Người ta đã công nhận rằng khi tuổi của noãn bào càng tăng, tình trạng stress oxy hóa (Oxidative Stress – OS) cũng tăng lên và làm cho chất lượng noãn bào bị suy giảm. Một số lượng lớn các nghiên cứu chỉ ra sự hiện diện của stress oxy hóa ở những bệnh nhân mắc hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) với sự gia tăng biểu hiện và hoạt động của enzyme prolidase trong huyết thanh cùng với sự gia tăng tổng lượng các chất oxy hóa. Hội chứng PCOS thường xuyên có liên quan đến tình trạng viêm, stress oxy hóa, tình trạng kháng insulin (Insulin Resistance – IR) bất kể béo phì, và sự trưởng thành kém của nang noãn.

Stress Oxy Hóa Và Viêm Mạn Tính