Hội chứng màng não

ÐẠI CƯƠNG

TRIỆU CHỨNG HỌC

Hội chứng kích màng não

Gồm triệu chứng cơ năng và thực thể

Triệu chứng cơ năng

Còn gọi là tam chứng màng não gồm ba dấu chứng sau:

Ðau đầu: thường gặp, đau dữ dội, lan tỏa hoặc khu trú, liên tục nhưng cũng có khi có cơn, tăng lên khi có tiếng động, ánh sáng hay khi cử động đột ngột, nên bệnh nhân thường nằm yên quay đầu vào chỗ tối. Dùng thuốc giảm đau ít đỡ, nhưng rút bớt dịch não tủy thì đỡ nhanh.

Nôn vọt: nôn thành vòi nhất là khi thay đổi tư thế, nôn xong đỡ đau đầu.

Táo bón: không kèm chướng bụng, dùng thuốc nhuận tràng không đỡ.

Lưu ý: người già có khi không có đau đầu và nôn nhưng thay vào đó là bất an, mất ngủ rồi đi dần vào hôn mê và ít hội chứng kích thích chung; trẻ em có khi lại tiêu chảy.

Triệu chứng thực thể ( triệu chứng kích thích chung )

Co cứng cơ:  

Tư thế cò súng: đầu ngửa ra sau, chân co vào bụng quay vào chỗ tối; nếu có là điển hình.

Dấu cứng gáy: bệnh nhân nằm ngửa, đầu không gối. Thầy thuốc để tay dưới đầu nâng nhẹ lên, bình thường cằm chạm đầu ngực. Nếu có dấu gáy cứng là gáy duỗi cứng, cằm không gập vào ngực. Có khi nâng cả ngực lên theo. Hoặc đặt hai ngón tay dưới cổ và nhấc lên, bình thường đầu ngửa ra sau; nếu dương tính là đầu không ưỡn ra sau, tuy nhiên phải loại trừ bệnh nhân gồng nên phải làm đi làm lại nhiều lần. Phân biệt với đau cột sống cổ, chấn thương, thấp đốt sống cổ.

Hình 1.16. Cách khám dấu gáy cứng  

Dấu Kernig: nằm ngửa đầu không gối, chân duỗi thẳng, thầy thuốc luồn tay dưới  gót chân và từ từ nâng chân lên. Bình thường nâng lên đến trên 70⁰ hai chân vẫn duỗi thẳng. Nếu khi nâng lên dưới 70⁰ mà hai chân co lại là Kernig (+).

Dấu Brudzinski: trên và dưới  

Brudzinski trên: bệnh nhân nằm ngửa hai chân duỗi thẳng, năng đầu bệnh nhân lên bình thường hai chân vẫn duỗi thẳng. Nếu hai chân co lại khi nâng đầu lên là dương tính.

Brudzinski dưới: nằm ngửa đầu không gối, gấp chân vào bụng (từng bên một), bình thường chân bên kia vẫn duỗi thẳng. Nếu chân bên đối diện co lại là dương tính.

Hình 1.17: Dấu Kernig (+)  

Hình 1.18. Cách khám dấu Brudzinski trên (Brudzinski trên dương tính)