Phác đồ chẩn đoán và điều trị phụ nữ có thai và viêm gan

NGUYỄN THỊ THANH THỦY-BÀNH VŨ ĐIỀN 

ĐẠI CƯƠNG

Thai kỳ bình thường: có thể có dấu lòng bàn tay son và sao mạch, xét nghiệm sinh hóa 3 tháng cuối thai kỳ có thể tăng nhẹ phosphatase akalin (hầu hết có nguồn gốc từ nhau) nhưng GGT lại bình thường.

Bệnh gan trong thai kỳ: vàng da có thể liên quan tới thai kỳ như gan nhiễm mỡ cấp (acute fatty liver), vàng da tắc mật hoặc vàng da do ngộ độc thai (toxoemias). Vàng da cũng có thể không do thai kỳ như viêm gan virus, sỏi mật.

CÁC NGUYÊN NHÂN VIÊM GAN TRONG THAI KỲ

Gan nhiễm mỡ cấp (Acute fatty liver)

Lâm sàng

Khởi phát vào tuần 30 – 38 của thai kỳ.

Biểu hiện: nôn, ói nhiều lần, đau bụng sau đó xuất hiện vàng da.

Thường xảy ra ở phụ nữ con so song thai nam.

Các trường hợp nặng có thể đưa tới hôn mê, suy thận và xuất huyết tiêu hóa.

50% có cổ chướng (có lẽ do tăng áp lực tĩnh mạch cửa).

Cận lâm sàng

Tăng bilirubin máu (không kèm hủy cơ), ngược với ngộ độc thai kỳ tăng bilirubin máu thường kèm tán huyết.

Men gan có thể bình thường hoặc tăng (thường < 1000 IU/mL).

Đường huyết thấp.

Diễn tiến và tiên lượng

Gan nhiễm mỡ cấp do thai kỳ được xem là một bệnh lý (catastrophie) của 3 tháng cuối thai kỳ với tỉ lệ tử vong của mẹ và con lên tới 80 – 90%. Tử vong thường do những nguyên nhân ngoài gan như đông máu nội mạch lan tỏa, xuất huyết ồ ạt đưa tới suy thận.

Những trường hợp nhẹ chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời: tỉ lệ tử vong mẹ con 0 – 20%.

Điều trị

Nên nhập viện theo dõi mẹ và thai.

Nếu tình trạng mẹ có ói nhiều, vàng da tăng, rối loạn đông máu → nên chấm dứt thai kỳ.

Ngộ độc thai (Pregnancy toxaemias)

Biểu hiện cao HA, tiểu đạm, phù.