[SÁCH DỊCH] Sản phụ khoa Căn bản. Chương 16: Các rối loạn Phụ khoa

(SÁCH DỊCH) Sản Phụ khoa Căn bản – Essential Obstetrics and Gynaecology
Tác giả: Ian Symonds & Sabaratnam Arulkumaran – (C) NXB Elsevier
Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Dịch và Chú giải)

Chương 16: Các rối loạn Phụ khoa
Gynaecological disorders
Ian S. Fraser
Essential Obstetrics and Gynaecology, Chapter 16, 242-272

MỤC LỤC CHƯƠNG

Giới thiệu

Các bệnh lý phụ khoa lành tính ảnh hưởng đến cuộc sống của phụ nữ theo những cách thường không được xã hội và hệ thống y tế biết đến. Nhiều khía cạnh của các bệnh lý lành tính như chảy máu tử cung nhiều (rong kinh) và đau vùng chậu dữ dội thường bị phụ nữ chịu đựng và đôi khi bị các chuyên gia y tế xem là bình thường. Nhiều bệnh lý này có những tác động đáng kể đến sức khỏe và hạnh phúc, các mối quan hệ gia đình và xã hội, cuộc sống lao động và khả năng thụ thai của phụ nữ. Việc nhận biết các bệnh lý phụ khoa lành tính đòi hỏi phải giáo dục phụ nữ về những triệu chứng nào có thể được coi là một phần của đời sống sinh sản bình thường và những triệu chứng nào có thể cần được thăm dò và điều trị. Việc đánh giá đầy đủ các bệnh lý phụ khoa lành tính cũng đòi hỏi các chuyên gia y tế phải phát triển sự hiểu biết sâu sắc hơn về việc quản lý các vấn đề sức khỏe sinh sản và xác định các tình trạng bệnh lý tiềm ẩn.

Các bệnh lý lành tính của đường sinh dục trên

Tử cung

Sự hình thành của tử cung là kết quả của sự hợp nhất của hai ống Müller; sự hợp nhất này tạo ra hai phần ba trên của âm đạo, cổ tử cung và thân tử cung. Các bất thường bẩm sinh phát sinh từ sự thất bại trong việc hợp nhất, hoặc sự không có hoặc phát triển một phần của một hoặc cả hai ống. Do đó, các bất thường có thể dao động từ một vết lõm nhỏ ở đáy tử cung đến sự tách biệt hoàn toàn của mỗi sừng và cổ tử cung (Hình 16.1). Những tình trạng này cũng thường liên quan đến vách ngăn âm đạo.

Hình 16.1 Các bất thường bẩm sinh thường gặp của tử cung bao gồm tử cung hai sừng một cổ (tử cung đôi, bên trái) và tử cung có vách ngăn (bên phải).

Triệu chứng và dấu hiệu

Phần lớn các bất thường tử cung không có triệu chứng và thường được chẩn đoán liên quan đến các biến chứng của thai kỳ. Tuy nhiên, sự hiện diện của vách ngăn âm đạo có thể dẫn đến giao hợp đau và chảy máu sau giao hợp.

Sự hiện diện của tử cung đôi cũng có thể được xác định khi khám âm đạo định kỳ, khi có thể thấy cổ tử cung đôi. Sự tách biệt của các sừng tử cung đôi khi có thể sờ thấy khi khám âm đạo bằng hai tay, nhưng trong hầu hết các trường hợp, tử cung có cảm giác bình thường và chỉ có một cổ tử cung. Khi chỉ có một sừng, tử cung có thể sờ thấy nằm chéo trong khung chậu. Bất thường có hai sừng tử cung và một cổ tử cung được gọi là tử cung hai sừng một cổ (Hình 16.2).

Hình 16.2 Tử cung hai sừng một cổ.

Sự teo một phần của một sừng tử cung hoặc vách ngăn âm đạo dẫn đến tắc nghẽn dòng chảy kinh nguyệt từ một sừng tử cung có thể dẫn đến ứ máu âm đạo và ứ máu tử cung một bên với sự trào ngược dịch kinh nguyệt. Trong trường hợp này, bệnh nhân có thể có các triệu chứng đau bụng kinh và sẽ có một khối u sờ thấy được từ khung chậu.

Các biến chứng của thai kỳ ở phụ nữ có những bất thường tử cung này bao gồm:

• Sảy thai tái phát: vai trò của các bất thường bẩm sinh trong sảy thai sớm là không rõ ràng. Ví dụ, tỷ lệ vách ngăn tử cung là như nhau ở những phụ nữ có tiền sử sinh sản bình thường. Tuy nhiên, có một mối liên quan với hở eo tử cung, có thể dẫn đến sảy thai ở tam cá nguyệt thứ hai. Vấn đề này thường liên quan đến tử cung có vách ngăn và không phổ biến ở tử cung một sừng hoặc tử cung hai sừng hai cổ.
• Chuyển dạ sinh non.
• Ngôi thai bất thường (Hình 16.3).
• Sót nhau.

Hình 16.3 Ngôi thai bất thường và tử cung có vách ngăn.

Chẩn đoán và quản lý

Vì nhiều trường hợp không có triệu chứng, chẩn đoán có thể chỉ là một phát hiện tình cờ và không cần điều trị hay can thiệp. Khi chẩn đoán được gợi ý bởi bệnh sử, các thăm dò sâu hơn nên bao gồm chụp tử cung-vòi trứng và nội soi buồng tử cung.

Điều trị phẫu thuật

Vai trò của phẫu thuật tái tạo tử cung đôi ở phụ nữ vô sinh rất khó đánh giá, vì không có nghiên cứu đối chứng nào chứng minh lợi ích về kết cục thai kỳ. Việc xem xét chỉ nên giới hạn ở những phụ nữ có tiền sử sảy thai tái phát và khi bất thường là tử cung hai sừng một cổ hoặc có vách ngăn tử cung.

Phẫu thuật tái tạo tử cung với việc hợp nhất hai sừng tử cung hoặc cắt bỏ vách ngăn tử cung được gọi là phẫu thuật tạo hình tử cung (metroplasty) (Hình 16.4). Một đường rạch được thực hiện ngang qua đáy tử cung giữa các điểm nối tử cung-vòi trứng, cẩn thận không làm tổn thương phần kẽ của vòi trứng. Các khoang sau đó được hợp nhất bằng cách khâu các bề mặt lại với nhau theo mặt phẳng trước-sau. Nếu có vách ngăn, nó chỉ đơn giản được cắt bằng dao điện, và khoang sau đó được đóng lại bằng cách khâu đường rạch ngang theo mặt phẳng trước-sau. Phẫu thuật loại này có liên quan đến vô sinh sau phẫu thuật trong một số trường hợp và có nguy cơ vỡ tử cung trong thai kỳ tiếp theo.

Hình 16.4 Phẫu thuật tạo hình tử cung (metroplasty) (phải) để hợp nhất tử cung hai sừng hoặc cắt vách ngăn tử cung (trái).

Một phương pháp quản lý phẫu thuật thay thế là cắt vách ngăn bằng dao điện thông qua một ống nội soi buồng tử cung được đưa vào qua cổ tử cung.