Sinh lý học Hô hấp ứng dụng của Nunn & Lumb, ấn bản thứ 9. CHƯƠNG 17. ÁP SUẤT CAO VÀ LẶN

Sinh lý học Hô hấp ứng dụng của Nunn & Lumb, ấn bản thứ 9. Nunn and Lumb’s Applied Respiratory Physiology 9th Edition.
Chủ biên: Andrew Lumb, Caroline Thomas. Nhà xuất bản ELSEVIER. Biên dịch: Ts.Bs. Lê Nhật Huy, Ths.Bs. Lê Đình Sáng. ISBN-13: 978-0702079085. 
Ấn bản tiếng Việt của cuốn sách này được dịch & chia sẻ vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận, duy nhất trên các website sachyhoc.com & yhoclamsang.net của THƯ VIỆN MEDIPHARM. NGHIÊM CẤM THƯƠNG MẠI HOÁ bản dịch tiếng Việt của cuốn sách này dưới bất cứ hình thức nào.

CHƯƠNG 17. ÁP SUẤT CAO VÀ LẶN

High pressure and diving
Andrew Lumb, MB BS FRCA; Caroline Thomas, BSc MBChB MRCS(Ed) FRCA

Nunn and Lumb’s Applied Respiratory Physiology, 17, 218-224.e2

Con người đã lưu trú tạm thời trong các môi trường áp suất cao kể từ khi chuông lặn được phát minh. Nguồn gốc của kỹ thuật này đã chìm vào dĩ vãng từ thời cổ đại, nhưng có tài liệu cho rằng Alexander Đại đế đã từng được thả xuống đáy biển trong một chiếc chuông lặn.

Môi trường của thợ lặn thường là môi trường nước, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Các thợ lặn bão hòa (saturation divers) dành phần lớn thời gian của họ trong môi trường không khí bên trong các buồng chứa được duy trì ở một mức áp suất gần bằng với áp suất ở độ sâu của vùng nước mà họ sẽ làm việc. Các công nhân làm việc trong hầm ngầm và giếng chìm (caisson workers) cũng có thể làm việc ở áp suất cao trong môi trường không khí. Những người ở trong môi trường nước còn phải chịu thêm tác động bổ sung của các lực hấp dẫn khác nhau tác dụng lên thân mình, điều này ảnh hưởng đến cơ học của quá trình hô hấp và các hệ thống khác của cơ thể. Những người lao động ở cả hai môi trường này đều có chung những vấn đề sinh lý học liên quan đến sự gia tăng áp suất môi trường xung quanh và áp suất phần của các khí thở.

Trong lĩnh vực này, cũng như các lĩnh vực khác, chúng ta không thể tránh khỏi việc sử dụng nhiều đơn vị đo lường khác nhau, và một số đơn vị này được trình bày trong Bảng 17.1. Cần đặc biệt lưu ý rằng ‘áp suất theo đồng hồ đo’ (atmosphere gauge) là giá trị tương đối so với áp suất môi trường. Do đó, 2 atm tuyệt đối (atmospheres absolute – ATA) tương đương với 1 atm theo đồng hồ đo tương đối so với mực nước biển. Trong toàn bộ chương này, các đơn vị atmosphere của áp suất đều đề cập đến áp suất tuyệt đối chứ không phải áp suất theo đồng hồ đo.

TRAO ĐỔI OXY VÀ CARBON DIOXIDE

Ảnh Hưởng Của Áp Suất Lên PCO₂ Và PO₂ Phế Nang

Áp suất có những tác động phức tạp và quan trọng lên PCO₂ và PO₂. Nồng độ CO₂ phế nang bằng tốc độ sản sinh CO₂ chia cho thông khí phế nang. Tuy nhiên, cả hai thể tích khí này phải được đo lường trong cùng một điều kiện về nhiệt độ và áp suất. Nồng độ CO₂ phế nang ở mức 10 ATA sẽ bằng khoảng một phần mười so với giá trị ở mực nước biển, nghĩa là 0,56% so với 5,3% ở mực nước biển. Khi các nồng độ này được nhân với áp suất để tính ra PCO₂, các giá trị đạt được là tương tự nhau ở cả mức mực nước biển và mức 10 atm. Do đó, như một phép tính xấp xỉ gần đúng, nồng độ CO₂ phế nang giảm tỷ lệ nghịch với áp suất môi trường, nhưng giá trị PCO₂ vẫn duy trì ở mức gần bằng với giá trị tại mực nước biển.