Sinh lý học Hô hấp ứng dụng của Nunn & Lumb, ấn bản thứ 9. PHỤ LỤC A. ĐẠI LƯỢNG VẬT LÝ VÀ ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG

Sinh lý học Hô hấp ứng dụng của Nunn & Lumb, ấn bản thứ 9. Nunn and Lumb’s Applied Respiratory Physiology 9th Edition.
Chủ biên: Andrew Lumb, Caroline Thomas. Nhà xuất bản ELSEVIER. Biên dịch: Ts.Bs. Lê Nhật Huy, Ths.Bs. Lê Đình Sáng. ISBN-13: 978-0702079085. 
Ấn bản tiếng Việt của cuốn sách này được dịch & chia sẻ vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận, duy nhất trên các website sachyhoc.com & yhoclamsang.net của THƯ VIỆN MEDIPHARM. NGHIÊM CẤM THƯƠNG MẠI HOÁ bản dịch tiếng Việt của cuốn sách này dưới bất cứ hình thức nào.

PHỤ LỤC A. ĐẠI LƯỢNG VẬT LÝ VÀ ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG

Physical quantities and units of measurement
Andrew Lumb, MB BS FRCA; Caroline Thomas, BSc MBChB MRCS(Ed) FRCA
Nunn and Lumb’s Applied Respiratory Physiology, Appendix A, 412-414

Hệ Thống Đơn Vị Quốc Tế (International System of Units)

Quá trình chuyển đổi hoàn toàn từ các đơn vị đo lường hệ mét cũ sang hệ thống mới đã không diễn ra một cách triệt để. Hệ thống cũ vốn dựa trên nền tảng centimét-gram-giây (centimetre-gram-second – CGS) và được bổ sung bằng nhiều đơn vị dẫn xuất không đồng nhất, chẳng hạn như milimét thủy ngân (mmHg) cho áp suất (pressure) và calo (calorie) cho công (work). Việc liên kết các đơn vị này với các đơn vị cơ bản thông qua các hệ số lũy thừa của mười là không thể. Hệ thống mới, Hệ thống Đơn vị Quốc tế (Système Internationale – SI), dựa trên nền tảng mét-kilôgam-giây (metre-kilogram-second – MKS) và bao gồm các đơn vị cơ bản (base units) cùng các đơn vị dẫn xuất (derived units). Hệ thống tạo ra các đơn vị dẫn xuất chỉ bằng phép nhân hoặc phép chia mà không cần đưa thêm bất kỳ con số nào, kể cả các lũy thừa của mười.

Các đơn vị cơ bản bao gồm mét (chiều dài), kilôgam (khối lượng), giây (thời gian), ampe (dòng điện), kelvin (nhiệt độ nhiệt động lực học), mol (lượng chất) và candela (cường độ sáng).

Các đơn vị dẫn xuất bao gồm newton (lực: kilôgam mét giây⁻²), pascal (áp suất: newton mét⁻²), joule (công: newton mét) và hertz (tần số chu kỳ: giây⁻¹).

Cộng đồng y khoa công nhận các đơn vị không thuộc hệ SI đặc biệt (special non-SI units) có tầm quan trọng thực tiễn đủ lớn để giữ lại cho mục đích sử dụng chung hoặc chuyên biệt. Chúng bao gồm lít, ngày, giờ, phút và atmosphere tiêu chuẩn (standard atmosphere).

Giới chuyên môn không khuyến nghị sử dụng các đơn vị (nonrecommended units) như dyne, bar, calorie và các đơn vị phụ thuộc vào trọng lực (gravity-dependent units) như kilôgam lực (kilogram-force), centimét nước (cmH₂O) và mmHg, nhưng thực tế các bác sĩ vẫn còn sử dụng nhiều đơn vị trong số này cho đến tận ngày nay.

Ngành y tế vẫn chưa áp dụng toàn diện hệ thống đơn vị SI trong sinh lý học hô hấp (respiratory physiology) và thực hành lâm sàng (clinical practice). Tại Châu Âu, kilopascal đã thay thế mmHg trong việc đo phân áp khí máu (blood gas partial pressures), nhưng Hoa Kỳ và khu vực Châu Úc vẫn tiếp tục sử dụng các hệ thống đơn vị cũ. Việc ứng dụng kilopascal cho áp lực chất lỏng (fluid pressures) trong y khoa đã không đạt được thành công. Trong môi trường lâm sàng (clinical setting), các bác sĩ tiếp tục ghi nhận huyết áp động mạch (arterial pressure) bằng đơn vị mmHg và áp lực tĩnh mạch (venous pressure) bằng đơn vị cmH₂O.