Tâm thần học Nghiện chất. CHƯƠNG 13. CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ RỐI LOẠN SỬ DỤNG CHẤT

Tâm thần học nghiện chất – Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện.
Addiction Psychiatric Medicine, A Comprehensive Board Review – First Edition. Nhà xuất bản ELSEVIER, 2023
Tác giả: Héctor Colón-Rivera, Elie G. Aoun, Leila M. Vaezazizi. Dịch và chú giải: Bs Lê Đình Sáng.
Xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net và sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM

CHƯƠNG 13. CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ RỐI LOẠN SỬ DỤNG CHẤT

Psychosocial Approaches to Substance Use Disorder Management
Hector Colon-Rivera

Addiction Psychiatric Medicine, Chapter 13, 109-118

CÁC ĐỊNH NGHĨA VỀ THUẬT NGỮ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC MÔ HÌNH CHĂM SÓC

Mô hình chăm sóc tập trung (Centralized model of care): Quá trình điều trị Rối loạn sử dụng chất (Substance use disorder – SUD) được tích hợp và cung cấp tại một địa điểm duy nhất, thường được thực hiện bởi bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu với sự hỗ trợ từ một chuyên gia về nghiện chất.

Mô hình chăm sóc phân tán (Distributive model of care): Việc điều trị SUD được cung cấp với trọng tâm là quản lý ca bệnh (case management) nhằm tối đa hóa khả năng tiếp cận chăm sóc đối với một loạt các dịch vụ cộng đồng rộng lớn hơn.

Các chương trình phổ quát (Universal programs): Các can thiệp điều trị SUD được thiết kế để tiếp cận toàn bộ một bộ phận dân số chung, chẳng hạn như các can thiệp nhằm thu hút tất cả học sinh trong một học khu nhất định.

Các chương trình dựa trên gia đình (Family-based programs): Các can thiệp điều trị SUD tập trung vào việc giải quyết các yếu tố nguy cơ và các yếu tố bảo vệ đối với sự phát triển của SUD. Các chương trình như vậy bao gồm việc hỗ trợ các bậc cha mẹ trong cách giao tiếp và rèn luyện kỷ luật tốt nhất cho con cái họ nhằm thúc đẩy việc kiêng sử dụng ma túy và lối sống lành mạnh.

Các chương trình chọn lọc (Selective programs): Các can thiệp điều trị SUD nhắm mục tiêu vào các nhóm dân số có nguy cơ. Ví dụ, các can thiệp nhắm vào học sinh bỏ học được mô tả là các chương trình chọn lọc.

Các chương trình có chỉ định (Indicated programs): Các can thiệp điều trị SUD nhắm mục tiêu vào các cá nhân có nguy cơ cụ thể. Ví dụ, các can thiệp nhằm giảm thiểu việc sử dụng ma túy về sau đối với một thanh thiếu niên cụ thể bị đình chỉ học sau khi thuốc lắc (LSD) được tìm thấy trong ba lô của cậu ta.

CÁC CHƯƠNG TRÌNH TÂM LÝ XÃ HỘI DÀI HẠN CHO VIỆC CHĂM SÓC NGƯỜI MẮC SUD

Cụm từ “chương trình phục hồi chức năng nội trú” không phải là một can thiệp rời rạc và được định nghĩa rõ ràng; thay vào đó, nó đề cập đến một môi trường nội trú dài hạn dành cho những người có nhu cầu điều trị SUD bán cấp tính, trong đó nhiều loại dịch vụ khác nhau có thể được cung cấp. Các chương trình lập kế hoạch điều trị thay đổi rất nhiều nhưng thường tuân theo “Mô hình Minnesota” truyền thống kéo dài 28 ngày. Các chương trình phục hồi chức năng nội trú thường được tiếp nối bởi các chương trình ngoại trú tích cực. Tiêu chuẩn sắp xếp bệnh nhân của Hiệp hội Y học Nghiện chất Hoa Kỳ (American Society of Addiction Medicine – ASAM) quy định loại dịch vụ và môi trường điều trị nào là thích hợp nhất cho một bệnh nhân mắc SUD nhất định, trong đó Cấp độ III (Level III) đề cập đến các chương trình nội trú:

• Cấp độ III.1: Các dịch vụ nội trú cường độ thấp được quản lý về mặt lâm sàng
• Cấp độ III.3: Điều trị nội trú cường độ trung bình được quản lý về mặt lâm sàng
• Cấp độ III.5: Điều trị nội trú cường độ cao được quản lý về mặt lâm sàng
• Cấp độ III.7: Điều trị nội trú tích cực được giám sát về mặt y tế

Thuật ngữ “được quản lý về mặt lâm sàng” (clinically managed) mô tả các cơ sở có đội ngũ nhân viên lâm sàng lành nghề làm việc tại chỗ nhưng không có bác sĩ trực tiếp tại cơ sở. Sử dụng khung đánh giá này, những cá nhân cần các dịch vụ Cấp độ III là những người có nhu cầu y sinh học và hội chứng cai ở mức tối thiểu, cần các dịch vụ duy trì SUD trong một môi trường phục hồi được theo dõi 24 giờ.

Các cộng đồng trị liệu (Therapeutic communities – TC) là một loại hình cơ sở điều trị nội trú truyền thống mang tính chất dài hạn hơn (điển hình là 6 đến 12 tháng) và tận dụng mọi khía cạnh của cộng đồng nội trú như một phần của trải nghiệm điều trị và một cơ hội để cung cấp dịch vụ. Mục tiêu điều trị là thúc đẩy sự tái hòa nhập xã hội (resocialization) của người mắc SUD và sử dụng mọi thành viên trong cộng đồng, bao gồm cả nhân viên và các cư dân khác, như những thành tố tích cực của quá trình điều trị. Chương trình tập trung vào tinh thần trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm với tập thể, và xây dựng một cuộc sống có ích cho xã hội. Mô hình TC đã được điều chỉnh để phù hợp với các môi trường trại giam. Khi kết hợp với mô hình TC dựa vào cộng đồng sau khi ra tù, các mô hình như vậy có liên quan đến sự cải thiện trong các kết cục về sử dụng chất và tư pháp hình sự.

Nhìn chung, các kết cục lâm sàng từ các chương trình điều trị phục hồi chức năng nội trú là khá trái chiều, dao động từ không có hiệu quả đến mang lại lợi ích khiêm tốn hoặc trung bình so với các phương thức điều trị thay thế, chẳng hạn như các chương trình ngoại trú tích cực, và các vấn đề về phương pháp luận đã làm hạn chế nhiều nghiên cứu. Một số nghiên cứu cho thấy rằng thời gian lưu trú có tương quan với tỷ lệ thành công trong việc kiêng cữ.

CÁC NHÓM HỖ TRỢ TƯƠNG HỖ TẠI CỘNG ĐỒNG VÀ CÁC CHƯƠNG TRÌNH 12 BƯỚC