Tiếp cận Bệnh nhân thần kinh – Hướng dẫn thực hành lâm sàng (2025). CHƯƠNG 9. NHIỄM TRÙNG HỆ THẦN KINH

Tiếp cận Bệnh nhân thần kinh – Hướng dẫn thực hành (Dành cho Bác sĩ) lâm sàng (Ấn bản 2025)
Tác giả: Mullally, William J., MD (Chủ biên) – Nhà xuất Bản: Elsevier – Năm xuất bản: 2025
Biên dịch: Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Chủ biên) – Ts.Bs. Nguyễn Ngọc Hoà – Ts.Bs. Lê Nhật Huy – BSCKII. Trần Trung Kiên

CHƯƠNG 9. NHIỄM TRÙNG HỆ THẦN KINH

Infections of the Nervous System
G. Kyle Harrold
Practical Approach to the Neurological Patient, 9, 125-135

GIỚI THIỆU

Số lượng các bệnh nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh dường như nhiều vô tận. Tuy nhiên, cũng như trong mọi lĩnh vực thần kinh học, các nguyên tắc về khai thác bệnh sử và thăm khám thần kinh là yếu tố then chốt để chẩn đoán. Việc tập trung vào định khu hội chứng và các yếu tố nguy cơ nhiễm trùng của người bệnh (ví dụ: tiền sử du lịch, tiếp xúc động vật, phơi nhiễm nghề nghiệp, tình trạng miễn dịch) sẽ giúp khu trú các chẩn đoán phân biệt đủ để việc tiếp cận các bệnh lý nhiễm trùng hệ thần kinh trở nên khả thi hơn. Chương này làm nổi bật các bệnh nhiễm trùng hệ thần kinh thường gặp, các bệnh nhiễm trùng “không được bỏ sót”, và các bệnh nhiễm trùng phổ biến hơn ở những người bệnh suy giảm miễn dịch, nhưng đây chưa phải là danh sách toàn diện của tất cả các bệnh nhiễm trùng hệ thần kinh có thể gặp.

HỆ THẦN KINH TRUNG ƯƠNG

Viêm màng não

Viêm màng não (Meningitis) đề cập đến tình trạng viêm của màng cứng (pachymeninges) hoặc màng mềm (leptomeninges – bao gồm màng nuôi và màng nhện), trong đó viêm màng não do nhiễm trùng thường ảnh hưởng chủ yếu đến màng mềm. Nhiều loại vi sinh vật có thể gây ra viêm màng não và bệnh cảnh của viêm màng não có thể dao động từ một cấp cứu thần kinh thực sự (viêm màng não vi khuẩn) đến một biểu hiện tương đối nhẹ (một số trường hợp viêm màng não virus).

Viêm màng não Vi khuẩn

Loại viêm màng não đáng sợ nhất, và có lẽ là bệnh nhiễm trùng thần kinh đáng sợ nhất, là viêm màng não vi khuẩn (bacterial meningitis). Trong kỷ nguyên trước khi có kháng sinh, tỷ lệ tử vong của viêm màng não vi khuẩn tiệm cận 100%, nhưng ngay cả trong thời hiện đại, tỷ lệ tử vong do Streptococcus pneumoniae vẫn cao tới 30%. Vì tỷ lệ tử vong rất cao, việc nhận biết kịp thời và bắt đầu điều trị là vô cùng quan trọng. Tam chứng cổ điển gồm sốt, cứng gáy (neck stiffness), và rối loạn trạng thái tâm thần (altered mental status) đã được chứng minh là có độ nhạy tương đối thấp, chỉ xuất hiện ở 41%–44% người bệnh, mặc dù việc có hai trong số các triệu chứng: sốt, cứng gáy, rối loạn trạng thái tâm thần, hoặc đau đầu đã được chứng minh là có độ nhạy cao tới 95%. Cần nghĩ tới viêm màng não vi khuẩn ở bất kỳ người bệnh nào có ít nhất hai hoặc nhiều hơn các triệu chứng kể trên.