Tư thế nằm sấp thức tỉnh cho bệnh nhân viêm phổi COVID-19 chưa được đặt nội khí quản

Ziqin Ng¹, Woo Chiao Tay², Choon Heng Benjamin Ho¹

¹Department of Respiratory & Critical Care Medicine, Tan Tock Seng Hospital, Singapore

²Department of Internal Medicine, Tan Tock Seng Hospital, Singapore

GIỚI THIỆU

Suy giảm oxygen hóa máu làm bác sĩ phải tăng PEEP là một đặc điểm của bệnh viêm phổi nặng do coronavirus 2019 (COVID-19) [1]. Một nhóm bác sĩ người Trung Quốc [2] đã sử dụng tư thế nằm sấp để cải thiện oxygen hóa cho bệnh nhân đặt nội khí quản bị viêm phổi nặng COVID-19. Tuy nhiên, tư thế nằm sấp ở những bệnh nhân bất tỉnh là cần nhiều nhân lực và có liên quan đến các biến chứng khác nhau [3, 4]. Khi tỷ lệ mắc bệnh viêm phổi nặng COVID-19 trên toàn thế giới tăng nhanh, nhiều quốc gia cũng đang phải đối mặt với vấn đề làm giảm các nguồn lực chăm sóc đặc biệt.

Thông khí tư thế nằm sấp hiện nay được sử dụng trong các đơn vị chăm sóc đặc biệt (ICU) cho bệnh nhân mắc hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS) [5, 7] và để phòng ngừa tổn thương phổi do máy thở [8, 9]. Nhiều cơ chế đã được đề xuất, bao gồm làm giảm các vùng phổi phụ thuộc khỏi lực nén của trọng lượng của tim [10] hoặc tăng cường sục khí ở các vùng phổi lưng bị xẹp [11]. Thông khí phổi tổng thể từ vùng lưng đến vùng bụng là đồng nhất ở tư thế nằm sấp hơn là ở tư thế nằm ngửa. Tư thế nằm sấp do đó cải thiện oxygen hóa trong khi các biến khác, như tưới máu, gần như không đổi trong cả hai tư thế.

Cơ sở sinh lý đằng sau thông khí tư thế nằm sấp ở bệnh nhân được đặt nội khí quản bị nhiễm COVID-19 nên áp dụng cho bệnh nhân thở tự nhiên. Tuy nhiên, tài liệu về tư thế nằm sấp bệnh nhân không đặt nội khí quản ít có sẵn [12], thường được mô tả trong các trường hợp sau ghép phổi [13, 14].

Hơn nữa, việc điều trị COVID-19 cho đến nay chủ yếu là điều trị hỗ trợ. Các thử nghiệm vẫn đang tiếp tục để xác nhận việc sử dụng các thuốc chống vi rút và điều hòa miễn dịch chống lại căn bệnh này, nhưng việc sử dụng đã bị hạn chế bởi các tác dụng phụ liên quan [15]. Với đại dịch toàn cầu gây căng thẳng cho tài nguyên của nhiều quốc gia, việc khẩn cấp tìm kiếm một phương pháp điều trị rủi ro thấp, chi phí thấp cho những bệnh nhân không đặt nội khí quản đã ngăn chặn tiến triển bệnh, đặc biệt là khi điều này có khả năng làm giảm nhu cầu chuyển khoa và thông khí tư thế nằm sấp trong ICU.

Trong loạt trường hợp của chúng tôi, chúng tôi mô tả mười bệnh nhân bị viêm phổi COVID-19 cần bổ sung oxy, bệnh nhân đã trải qua liệu pháp tư thế nằm sấp thức tỉnh (awake prone positioning therapy), mô tả tác dụng của thủ thuật này đối với bệnh nhân thở oxy và kết cục của nó.

PHƯƠNG PHÁP

Việc thu thập dữ liệu lâm sàng từ các bệnh nhân mắc bệnh đã được Bộ Y tế, Singapore chấp thuận. Chúng tôi đã tuyển dụng những bệnh nhân được đưa vào Trung tâm điều trị bệnh truyền nhiễm quốc gia (NCID) kể từ khi áp dụng liệu pháp này vào tháng 3 năm 2020. Tất cả các bệnh nhân phù hợp với viêm phổi COVID-19 cần bổ sung oxy đã được bắt đầu trên phác đồ. Chúng tôi đã chọn mười bệnh nhân đầu tiên được thông báo cho nhóm nghiên cứu cho loạt bài này vì họ là một phần của kiểm toán nội bộ về hiệu quả của liệu pháp.

Giao thức được bắt đầu trong một khoa Nội tổng quát. Bệnh nhân được yêu cầu áp dụng tư thế nằm sấp trong một giờ mỗi phiên, năm phiên một ngày, mỗi lần cách nhau ba giờ trong giờ thức. Một tờ thông tin bệnh nhân đã được cung cấp để minh họa các biến thể nằm sấp có thể. Cánh tay có thể được đặt ở bên cạnh hoặc bị duỗi dưới 90 độ ở vai và gập ở khuỷu tay (tư thế nằm sấp superman). Khuôn mặt của bệnh nhân có thể được đặt ở hai bên và bệnh nhân được phép điều chỉnh vị trí cho thoải mái. Huyết động học và độ bão hòa oxy được ghi ở 0, 30 và 60 phút kể từ khi bắt đầu mỗi phiên.