Xét nghiệm hormon chống bài niệu (ADH hay AVP)

Nhắc lại sinh lý

Hormon chống bái niệu (Antidiuretic hormoon [ADH]), khởi thủy được biết như là vasopressin (hay arginine vasopressin), là một hormon được vùng dưới đồi sản xuất. Hormon này được trữ ở thùy sau tuyến yên và được giải phóng khi áp lực thẳm thấu máu thay đổi,

ADH điều hòa tình trạng thấm của các ống thận xa và các ống góp, và cô đặc nước tiêu của thận bằng cách tăng tái hấp thu nước. Cơ chế này được thực hiện trung gian qua các kênh vận chuyển nước xuyên tế bào (transcellular water channels) Còn được biết dưới tên aquaporin.

-Khi áp lực thẩm thấu máu tăng cao (màu bị cô đặc và lượng nước CÓ trong máu bị giảm đi) ADH sẽ được giải phóng. ADH làm tăng tỉnh thâm của các ông thận xa và ống góp và gây tăng hấp thu nước.

-Ngược lại, khi áp lực thẩm thấu máu thấp (có tình trạng thừa nước và huyết thanh bị hòa loãng) bài tiết ADH giảm đi và gây tăng bài xuất nước qua thận,

Mục đích và chỉ định xét nghiệm

1. Để góp phần chẩn đoán một số tình trạng bệnh lý có thể gây bài xuất bất thường ADH (Vd: hội chứng tiết ADH không thích hợp (SIADH]).

2.Để góp phần chẩn đoán một số tình trạng bệnh lý gây mất bài xuất ADH hay gây mất đáp ứng thận đối với tác dụng của ADH (Vd: đái nhạt nguồn gốc trung ương và đái nhạt nguồn gốc thận).

3.Để chẩn đoán và chẩn đoán phân biệt giữa đái tháo nhạt với tình trạng đái nhiều do căn nguyên thần kinh (psychogenic polyuria).

4. Để chẩn đoán phân biệt các trường hợp giảm natri máu.

Cách lấy bệnh phẩm

XN được tiến hành trên huyết tương.

Yêu cầu BN nhịn ăn 10 – 12h trước khi lấy máu XN, BN được yêu cầu tránh các hoạt động thể lực và bị stress trong thời gian XN, Lấy máu khi BN ở tư thế ngồi.

Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy cần được bảo quản trong túi đá lạnh và được chuyển ngay tới phòng XN (không được để để trong điều kiện nhiệt độ phòng).

Giá trị bình thường (Xem thêm Bảng 1 để biết tác động của áp lực thẩm thấu huyết tương trên nồng độ ADH)

1,0 – 13,3 pg/mL hay 1,0 – 13.3 ng/L.

Tăng nồng độ ADH máu

Các nguyên nhân chính thường gặp là:

– Đái nhạt do căn nguyên thận (nephrogenic diabetes insipidus): Có thể một phần hoặc hoàn toàn nồng độ ADH tăng cao và áp lực thẩm thấu máu thấp.

-Chứng uống nhiều tiên phát do căn nguyên tâm thần.

-Hội chứng tiết ADH không thích hợp (SIADH).

-Khối u tiết ADH lạc chỗ.

– Do một số thuốc (Vd: chlorpropamid, phenothiazin, tegretol).